TEMELLÎ: Hûn ê çawa makeqanûnekê çêkin ku ABDULLAH ÖCALAN di wê de înîsiyatîf negire?

Hevserokê Koma DEM Partiyê ya Meclîsê, Sezai Temellî, diyar kir ku bêyî pêşketina Pêvajoya Aştiyê û Civaka Demokratîk, nabe nîqaşên li ser makeqanûneke nû bi awayekî tendurist bên meşandin. Wî pirsî: “Hûn ê çawa makeqanûnekê çêkin ku Abdullah Ocalan di wê de înîsiyatîf negire?” Temellî got ku ji bo pêvajoyê di zemînekî demokratîk de bidome, divê Meclîs tevbigere, rêzikên qanûnî bên amadekirin û şertên jiyan û xebatê yên Abdullah Ocalanê ji nû ve bên rêxistinkirin.

Temellî di nirxandinên xwe yên ji ANF re de, li ser krîza aborî ya Tirkiyeyê, nêzîkatiya desthilatdariyê ya li hember pêvajoyê, statûya Abdullah Ocalan û nîqaşên ku dê di Meclîsa ku di 1’ê Cotmehê de vedibe de bên kirin, axivî.

LAWAZIYA ABORIYÊ Û PIRSGIRÊKÊN BINGEHÎN

Temellî diyar kir ku aboriya Tirkiyeyê ji ber pirsgirêkên bingehîn, îdarî û sazûmanî, hîn jî di rewşeke lawaz de ye. Wî got ku bilindbûna enflasyonê, faîz û bêkarî, her wiha aboriya nefermî û pirsgirêkên civakî jî bandorê li rewşa aboriyê dikin. Li gorî Temellî, krîza fonê ya dawî, bi berçavgirtina van mercan, ne tiştekî bêhêvî bû. Wî got ku şêwaza rêveberiya aboriyê ya salên dirêj jî di derketina van krîzan de roleke girîng dilîze.

Temellî destnîşan kir ku yek ji pirsgirêkên bingehîn yên aboriya Tirkiyeyê domandina nêrîna aboriya şer e. Wî got ku Pêvajoya Aştiyê û Civaka Demokratîk dikare ji bo asayîkirina siyaset û aboriya welêt derfeteke girîng be. Lê belê, li gorî wî, di budceya 2027’an de bandora pêvajoyê nayê dîtin û desthilatdarî hîn jî nêzîkatiya xwe ya li ser aboriya şer diparêze.

BANGA VEGUHASTINA ÇAVKANIYÊN ŞER BO ABORIYÊ

Temellî got ku her sal zêdetirî 40 milyar dolar ji bo şer tê veqetandin. Wî destnîşan kir ku ger herî kêm du ji sê beşên vê budceyê bên veguhastin bo qadên din, ev yek dikare alîkariya başbûna aboriya Tirkiyeyê bike. Temellî got ku veguhastina nêzîkî 20 heta 25 milyar dolar bo aboriyê dikare bandoreke girîng çêbike. Wî îdia kir ku tevî girîngiya pêvajoyê, di vê mijarê de gav nehatine avêtin.

Temellî diyar kir ku pirsgirêkên aborî nayên nirxandin bêyî ku pêvajoya demokratîkbûnê jî bê hesibandin. Li gorî wî, bihêzkirina mekanîzmayên demokratîk di qada siyasî de, bi dabînkirina dadmendiyê di aboriyê de girêdayî ye. Wî got ku divê îhaleyên giştî, bikaranîna çavkaniyên budceyê, aboriya nefermî û newekheviya belavkirina dahatê jî bên nirxandin.

ÇARESERÎYA DEMOKRATÎK A PIRSGIRÊKA KURD Û ABORÎ

Temellî got ku domandina nêzîkatiya ewlehîgir a li hember pirsgirêka Kurd, bi pirsgirêkên siyasî û aborî ve girêdayî ye. Wî îdia kir ku desthilatdarî di warê çareseriya demokratîk û têkoşîna li dijî pirsgirêkên aborî de gavên berfireh navêje.

Temellî her wiha nêzîkatiya Tirkiyeyê ya li hember erdnîgariya Kurdistanê rexne kir û got ku divê potansiyela aborî ya herêmê bi awayekî ku hêzeke hevpar çêbike bê nirxandin. Wî diyar kir ku bihêzkirina demokrasiyên herêmî û demokratîkbûn hem ji bo herêmê hem jî ji bo aboriya Tirkiyeyê girîng e. Li gorî wî, nêzîkatiya heyî xizaniya herêmî zêde dike.

NIRXANDIN LI SER KRÎZA FONÊ

Temellî li ser krîza fonê ya dawî jî axivî û got ku divê pergala ku tê de Saziya Bazirganiya Sermayeyê, Saziya Rêveberiya Bankan û Kontrola Bankayê, Banka Navendî û Wezareta Xezîne û Aboriyê hene, bi awayekî berfireh bê nirxandin.

Temellî got ku li gorî agahiyên hatine eşkerekirin, nêzîkî 550 hezar kes bandor lê bûne û behsa pereyekî ku digihîje 950 milyar lîreyî tê kirin. Wî destnîşan kir ku ev bûyer tenê wekî kiryara çend kesan nayê nirxandin û ji bo têkoşîna li dijî gendelî û aboriya rantê, divê di asta siyasî de jî gav bên avêtin.

PÊVAJO DIVÊ BIBE SIYASÎ Û CIVAKÎ

Temellî diyar kir ku Pêvajoya Aştiyê û Civaka Demokratîk divê tenê bi mijara çekberdanê an jî ewlehiyê neyê sînordarkirin. Wî got ku ji destpêka pêvajoyê ve hewl dane ku wê siyasî û civakî bikin. Li gorî Temellî, Abdullah Ocalan ji destpêkê ve di pêvajoyê de înîsiyatîf girt û girîngiya civakîbûna wê jî diyar kir.

Temellî got ku divê siyaset di mijara aştiyê de berpirsiyariyê hilgire û gavên ku bersiva hêviyên demokratîk ên civakê bidin, bên avêtin. Wî destnîşan kir ku pêvajo dikare bibe gaveke girîng ji bo demokratîkbûneke berfireh. Wî her wiha îdia kir ku desthilatdarî ji avêtina gavên pêwîst di mijara demokrasiyê de dûr dikeve.

RÊKÛPÊKÊN QANÛNÎ Û NEZANÎNIYÊN LI PÊŞBERÎ PÊVAJOYÊ

Temellî îdia kir ku desthilatdarî pêvajoyê di çarçoveya hesabên hilbijartinê de dinirxîne û ev nêzîkatî pêşketina wê hêdî dike û li ser pêşerojê nezelaliyê zêde dike. Wî got ku qanûna amadekirî bi tena serê xwe têrê nake. Li gorî wî, divê rewşa kadro û rêveberên PKK’ê, avahiyên têkildar, kesên di girtîgehê de û yên li derveyî welêt jî di rêzikên qanûnî de zelal bê kirin.

Temellî diyar kir ku bi vekirina Meclîsê di 1’ê Cotmehê de, divê komîte û desteyên têkildar zû dest bi xebatê bikin. Wî daxwaz kir ku di Qanûna Cezayê, Qanûna Têkoşîna li dijî Terorê û Qanûna Cezayê ya Tirkiyeyê de guhertinên pêwîst bên kirin. Wî got ku divê rêzikên din ên ku dê demokratîkbûnê pêş bixin jî di nava salekê de bên nirxandin.

ŞERTÊN JIYAN Û XEBATÊ YÊN OCALAN DIVÊ BÊN RÊKÛPÊKKIRIN

Temellî got ku ji bo gihîştina çareseriyeke demokratîk, divê şertên jiyan û xebatê yên Abdullah Ocalan li gorî daxwazên wî ji nû ve bên rêxistinkirin. Wî bang kir ku di vê mijarê de zêdetir derengî neyê kirin.

Temellî girîngiya hevdîtinên tendurist û birêkûpêk ên Abdullah Ocalan bi rêveberiya tevgera xwe anî ziman. Wî diyar kir ku divê statûya qanûnî û siyasî ya Ocalanê û rola wî ya di pêvajoyê de jî bê nîqaşkirin. Temellî got ku daxwaza DEM Partiyê azadiya Ocalan e.

“BÊYÎ PÊŞKETINA PÊVAJOYÊ NAYÊ MAKEQANÛNEKE NÛ ÇÊKIRIN”

Temellî tekez kir ku nîqaşên li ser makeqanûneke nû ji Pêvajoya Aştiyê û Civaka Demokratîk nayên veqetandin. Wî pirsî: “Berî ku ev mijar pêş bikeve, hûn ê çawa makeqanûnê çêkin? Hûn ê çawa makeqanûnekê çêkin ku Abdullah Ocalan di wê de înîsiyatîf negire?”

Temellî got ku divê mafên Kurdên ji aliyê qanûnî ve bên garantîkirin û mafên hemwelatiyên wekhev ji wan re bên dabînkirin. Wî diyar kir ku divê makeqanûn hemwelatiya wekhev a her kesê ku li Tirkiyeyê dijî garantî bike. Temellî îdia kir ku derxistina gelê Kurd û Abdullah Ocalan ji pêvajoya amadekirina makeqanûnê re bi xwezaya pêvajoyê re li hev nayê.

Temellî got ku divê nîqaşên hilbijartinê pêşiya pêvajoya aştiyê negirin. Wî bang kir ku bingeha danûstandinan bibe zemîneke demokratîk û gavên qanûnî û siyasî li gorî vê yekê bên avêtin. Temellî di dawiyê de diyar kir ku rola Abdullah Ocalan di pêvajoyê de nayê paşguhkirin.