ŞERÊ ROJHILATA NAVERASTÊ DI ROJA 13’AN DE: ÎRAN ARMANCAN BERFEREH DIKE, TENSÎYON LI KÖRFEZÊ BILIND DIBE

Di Rojhilata Navîn de şerê di navbera Amerîka, Îsraîl û Îranê de berdewam e û ket rojek 13’an. Berfirehbûna şerê her ku diçe zêde dibe. Hikûmeta Îranê keştîyên bazirganî û navendên aborî yên girêdayî bi Amerîka û Îsraîl re wekî “armancên meşrû” ragihand. Li herêmê, bi taybetî li welatên Körfezê, hişyariya ewlehiyê hat ragihandin. Her weha bazarên enerjiyê yên cîhanî jî ji vê tensîyonê bandor dibînin.

Îran armancên xwe berfireh kir

Tahran ragihand ku keştîyên bazirganî, bank û navendên aborî yên girêdayî bi Amerîka û Îsraîl re dikarin armancên operasyonan bibin. Piştî vê daxuyaniyê, li herêma Körfezê fikarên ewlehiyê zêde bûn.

Li Dubai navenda darayî de, hin bank û şirketên mezin ji ber fikarên ewlehiyê ofîsên xwe vala kirin. Di heman demê de, li derdora Tengava Hürmüzê hate ragihandin ku rojê de gelek keştiyan rastî êrîşan hatine.

Operasyona hevpar a Îran û Hizbullah

Wezîrê Parastinê yê Îsraîlê Israel Katz got ku operasyonên leşkerî yên Îsraîl û Amerîka li dijî Îranê “bê sînorê demê” dê berdewam bikin.

Lêşkerê Parastina Şoreşê ya Îranê jî ragihand ku Îran û Hizbullah operasyonek hevpar pêk anîne. Li gor medyayên Îranê, di operasyona ku nêzîkî pênc saetan domand de, zêdetirî 50 armanc bi füzeyên û balafirên bêmirov hatin lêdan.

Di bersivê de, artêşa Îsraîlê ragihand ku li ser paytexta Îranê Tahran êrîşên hewayî yên mezin pêk anîne.

Trump: Îran nêzîkî têkçûnê ye

Serokê Amerîkayê Donald Trump di daxuyaniyekê de got ku Îran di şerê de “nêzîkî têkçûnê” ye. Trump got ku Amerîka dikare Tahran û herêmên stratejîk ên din armanc bike û ev êrîş dikare nûavakirina welatê ji bo Îranê “hêdî hêdî bêimkân” bike.

Ji Îranê peyama “şerê xurtkirina hêdî”

Ji aliyê din ve, fermandarê Sepahê Ali Fadavi got ku Îran amade ye şerê dirêj a “xurtkirina hêdî” bike. Li gor wî, ev şer tenê aboriya Amerîkayê ne, lê jî aboriya cîhanî dikare bandor bike.

Li Hewlêrê êrîş li ser bingeha leşkerî ya Îtalya

Bandora şerê gihîşt Herêma Kurdistanê jî. Li paytexta herêmê Hewlêr bingehek leşkerî ya Îtalya hate êrîş kirin.

Wezîrê Karên Derve yê Îtalyayê Antonio Tajani êrîş şermezar kir û got ku di bûyerê de kes birîndar nebûye. Wî diyar kir ku leşkerên li bingehê di nav sığınakan de ewle ne.

Ji destpêka şerê heta niha, li Herêma Kurdistanê û paytexta Hewlêrê gelek êrîş hatine kirin. Tê gotin ku piraniya van êrîşan ji aliyê komên çekdar ên nêzîkî Îranê ve hatine kirin û piraniya wan jî ji aliyê pergalên parastina hewayî ve hatine asteng kirin.

Li Körfezê êrîş û hişyariya ewlehiyê

Tensîyona herêmê li welatên Körfezê jî tê hiss kirin. Di nav bûyerên dawî de ev tiştên li jêr derketin pêş:

• Li başûrê deryayê Iraqê, li ser du tankerên petrolê êrîş hate kirin; herî kêm kesek mir û lêgerîna kesên winda berdewam e.
• Keştiyek konteynerê li derdora Emîrtiyên Ereban ên Yekbûyî bi fîşekek nenas hate lêdan û agirê biçûk derket.
• Wezareta Parastinê ya Suudi Arabistanê ragihand ku droneyek nêzîkî herêma diplomatan li Riyad hate xwar kirin.
• Kuweyt jî ragihand ku pergalên parastina hewayî gelek dron hatine xwar kirin.
• Li Bahreynê jî hate ragihandin ku êrîşek ku bi Îranê ve tê girêdan depoyên petrolê armanc kiriye.

Nirxê petrolê dîsa bilind bû

Şerê Rojhilata Navîn bandorê mezin li bazarên enerjiyê dike. Nirxê petrola Brent ku wekî pîvanê bazara cîhanî tê qebûl kirin dîsa derbasî 100 dolar bû.

Brent petrol bi zêdetirî %9 zêde bû û gihîşt 100,50 dolar. WTI jî gihîşt asta 94,92 dolar.

Li Lubnanê jî hejmarê miriyan zêde dibe

Li Lubnanê jî êrîşên Îsraîlê li dijî armancên Hizbullahê berdewam in. Li gor ajansa fermî ya NNA, di êrîşa ku li herêma Ramlet El-Bayda ya Beyrutê hate kirin de 8 kes mirin û 31 kes birîndar bûn.

Artêşa Îsraîlê jî ragihand ku li başûrê Beyrutê 10 armancên Hizbullahê hatine lêdan û gelek platformên füzeyan hatine tunekirin.

Serokê Fransayê Emmanuel Macron jî gazî Îsraîlê kir ku li Lubnanê operasyona erdî dest pê neke.

Mesrefa şerê ji bo Amerîkayê milyaran dolar e

Li gor raporên medyaya Amerîkayê, mesrefa aborî ya şerê zû zêde dibe. Li gor xebera New York Times, ku li ser çavkaniyên Kongreyê tê dayîn, tenê di hefteya yekem de şer zêdetirî 11 milyar dolar mesref li Amerîkayê kir.

Di xebarê de hat diyarkirin ku hin amadekariyên operasyonên leşkerî û mesrefên din di vê hesabê de ne hatine têxistin û mesrefa rastîn dikare pir zêdetir be.