GIRTINA TENGEHÊ HURMIZÊ IRAQÊ BER BI GERÎNA ALTERNATÎFÊN NÛ DIBE: ÇAV LI SER HÊLA KURDISTAN–CEYHANÊ YE

Şerê ku di navbera DYA û Îsraêlê de bi Îranê re didome û girtina Tengehê Hurmizê, hêvî û tesîrên xwe li bazarên enerjiyê nîşan dide. Ev rewş hukûmeta Iraqê zor dike ku ji bo derxistina petrolê rêyên nû bigere. Baghdad niha li ser vegerandina xebatê ya hêla boriyê ya ku ji Herêma Kurdistanê derbas dibe û petrolê dişîne Limana Ceyhanê ya li Tirkiyeyê difikire.

Li gorî yek ji berpirsên payebilind ên Wezareta Petrolê ya Iraqê, plana yekem a hukûmetê ev e ku petrolê ku li Kerkûkê tê hilberandin, bi rêya hêla boriyê ya Herêma Kurdistanê ve ber bi Limana Ceyhanê ve were şandin. Wî diyar kir ku di şert û mercên ewlehiyê yên dijwar ên niha de ji bo domandina derxistina petrolê gelek senaryoyên cuda têne nirxandin.

Di çarçoveya vê planê de tê plan kirin ku di destpêkê de rojane nêzîkî 250 hezar varîl petrol ji Kerkûkê bi vê hêlê ve were derxistin. Heke derxistin dîsa dest pê bike, tê gotin ku di demên pêş de ev hejmar dikare zêde bibe.

Vebijarka Urdinê jî li ser maseyê ye

Hukûmeta Iraqê tenê li ser rêya bakur ne rawestiyaye, lê rêyên alternatîf jî di nirxandinê de ne. Çavkaniyên Wezareta Petrolê dibêjin ku bi hukûmeta Urdinê re li ser zêdekirina derxistina petrolê bi rêya wî welatî ve danûstandin didomin.

Berpirsan diyar dikin ku yek ji rêyên herî hêsan ji bo gihandina petrolê bo bazarên Ewropayê û cîhanê hêla boriyê ya ku di Herêma Kurdistanê de ye. Her weha tê gotin ku hukûmeta federal mafê bikaranîna vê hêlê heye.

Danûstandin bi Herêma Kurdistanê re didomin

Tê zanîn ku hukûmeta Baghdadê di vê çarçoveyê de têkiliyên xwe bi Hikûmeta Herêma Kurdistanê re didomîne. Heke encama erênî derkeve, tê hêvîkirin ku derxistina petrolê ji hefteya pêş ve dîsa dest pê bike.

Li gorî çavkaniyan, heke ev hevkari were pêkanîn, hukûmeta Baghdadê soz daye ku di mehên pêş de şandina mûçeyan bo Herêma Kurdistanê hêsantir bike.

Derxistina heyî pir kêm e

Di dema niha de petrolê ku ji Herêma Kurdistanê ber bi Ceyhanê ve tê şandin pir kêm e. Derxistina rojane hin roj digihîje 40 hezar varîl, lê hin roj jî 20 hezar varîl dikeve. Tê gotin ku ev hejmar ji bo xebitandina hêla boriyê bi kapasîteya tam ne bes e.

Hilberîna Iraqê jî kêm bû

Berî destpêka şerê Îranê, Iraq rojane nêzîkî 4 milyon û 350 hezar varîl petrol hilberand. Lê li gorî agahiyên heyî, niha hilberîn binê 3 milyon varîlên rojane ketiyê.

Şerê ku navenda wî Îran e niha ketiyê hefteya duyemîn. Tê gotin ku zêdetirî 12 welat bi awayekî rasterast an jî nerasterast di nav şerê de ne. Girtina Tengehê Hurmizê ji bo 11 roj jî bandorek mezin li ser peydakirina petrolê ya cîhanê kiriye. Van pêşveçûnan welatên herêmê zor dikin ku rêyên nû yên derxistina petrolê bigerin.