ÎRAN: EM LI BER XWE NAKIN, TRUMP: EM Ê BI TUNDÎTIR BIKEVIN

Di roja 11’an a şerê li Rojhilata Navîn de, tansiyon hîn jî berdewam e û kanalan diplomatik her ku diçe tengtir dibin. Rêjîma Îranê bi awayekî qet’î red kir ku gotûbêjên nukleerî yên bi Dewletên Yekbûyî yên Amerîkayê re dîsa dest pê bikin. Serokê Dewletên Yekbûyî Donald Trump jî got ku heke şandina petrolê were asteng kirin, êrişên li dijî Îranê dê zêdetir û tundtir bibin.

Îran: Gotûbêj êdî li ser maseyê nîne

Wezîrê Derve yê Îranê Abbas Arakçi ragihand ku gotûbêjên nukleerî yên bi Washingtonê re bi de facto dawî bûne. Arakçi di gotûbêjekê de bi kanala PBS re got ku Tehran di vê pêvajoyê de “ezmûnekî pir tal” jiyan kiriye û Washington bi nebûna baweriyê tawanbar kir.

Wî got ku berê Amerîkayê dabûn ku planeke êrişê tune ye û ji ber vê yekê Îran ket ser maseya gotûbêjê. Lê piştî sê dorên gotûbêjê, Amerîka êriş li Îranê kir. Arakçi got:
“Heyeta Amerîkî dibêjîbûn ku pêşveçûn heye, lê di dawiyê de biryara êrişê girtin.”

Arakçi her weha Amerîka û Îsraîl bi hewldana guhertina rejîmê li Îranê tawanbar kir û got:
“Wan difikirî ku ê serketinek bilez bi dest bixin, lê nekarîn.”

Wî her weha îdia kir ku êrişan li ser malên sivîl, dibistan û nexweşxaneyan hatine kirin û ev rewş hemû herêmê bêîstîqrar dike. Arakçi got ku êrişên fuzeyî yên Îranê dê berdewam bikin.

“Ev şer li me hate ferz kirin. Em xwe diparêzin û heya ku hewce be dê êrişan berdewam bikin,” wî got.

Trump: Heke petrol were asteng kirin em ê tundtir bixin

Serokê Amerîkayê Donald Trump jî got ku heke Îran hewl bide şandina petrolê asteng bike, Dewletên Yekbûyî dê bersivekî leşkerî yê pir tund bide.

Trump li Florida got:
“Ez ê nede ku rejîmekî terorîstî cîhanê rehin bigire û bixwaze peydakirina petrolê ya cîhanê rawestîne.”

Wî her weha got ku şer dibe ku di demeke nêz de bi dawî bibe, lê ji bo vê yekê demek diyarkirî neda.

Pasdaran: Heta ku şer hebe petrol tune

Sepahê Pasdaranê Îranê jî ragihand ku heya ku şer berdewam bike, dê destûr nede ku petrol ji herêmê ber bi hevalbendên Amerîka û Îsraîl ve were şandin.

Li gorî ajansa Tasnim, peykerê Sepahê Ali Muhammed Naini got:
“Heta ku fermana nû were dayîn, hêzên Îranê destûr nadin ku yek litre petrol jî ber bi kampê dijmin ve were şandin.”

Merc ji bo derbasbûna Hürmüzê

Sepahê Pasdaranê her weha ji welatên Ereb û Ewropayî xwest ku balyozên Amerîka û Îsraîl ji welatên xwe derxînin. Li gorî televîzyona dewletê ya Îranê, welatên ku ev gava bavêjin dê bikarin bi azadî ji Tengava Hürmüzê derbas bibin.

Êrişa fuzeyî li ser bingehê Amerîkî

Sepahê Pasdaranê ragihand ku bingehê hewayî Harir li Herêma Kurdistanê ya Iraqê, ku hêzên Amerîkî lê ne, bi pênc fuzeyan hat hedef kirin.

Êriş li Kendava Farsê berdewam in

Şer li gelek welatên herêmê belav bûye.

• Emîrtiyên Erebî yên Yekbûyî ragihand ku pergala parastina asmanê li dijî fuzeyên û dronan ên ku ji Îranê hatine avêtin hatine çalak kirin.
• Li paytexta Bahrêynê Manama di êrişeke ku bi Îranê re tê girêdan de kesek hat kuştin û gelek kes birîndar bûn.
• Li Iraqê, Tugayên Imam Ali ragihand ku di êrişeke hewayî de nêzî Kerkûkê çar endamên wan hatine kuştin û Amerîka bi vî êrişî tawanbar kir.

Cepheya Lubnanê

Artêşa Îsraîlê jî bombardûmana li başûrê Lubnanê berdewam dike. Li gorî Wezareta Tenduristiyê ya Lubnanê, di êrişa li Nmairiye de heft kes hatin kuştin û du kes jî birîndar bûn.

Wezaretê ragihand ku di hefteya dawî de 486 kes di êrişên Îsraîlê de hatine kuştin û 1313 kes jî birîndar bûne.

Bazarên petrolê têk çûn

Şer bandorek mezin li bazarên enerjiyê jî kiriye. Nirxa petrola Brent demek kurt derbasî 119 dolarî bû û ji sala 2022’an vir ve gihîşt asta herî bilind.

Lê piştî ku Trump got dibe ku hin cezayên aborî werin rakirin, nirx dîsa kêm bûn.

Mesrefa şerê Amerîkayê zêde dibe

Tê gotin ku mesrefa operasyona leşkerî ya Amerîkayê li dijî Îranê bi lez zêde dibe. Li gorî medyayên Amerîkayê, tenê di du rojên yekem de mesrefa çek û mûhimatê gihîşt 5.6 milyar dolar.

Pentagon jî plan dike ku kêm zêde çekên pir biha bikar bîne û bêtir bombeyên bi lazer rêberîkirî bikar bîne.