HÛSÎ LI DERDORA MOKHA BERDEWAM DIXEBITIN: ÇAV LI SER TENGAVA BAB EL-MENDEB E

Li Yemenê de di navbera Hûsiyên ku piştgiriya Îranê digirin û hêzên hikûmetê yên ku piştgiriya Erebistana Siûdî digirin de şer dîsa zêde bûye. Tê ragihandin ku Hûsî li bajarê stratejîk Mokha û derdora wê ya li ser peravê Deryaya Sor pêşde diçin. Di nûçeyên destpêkê de hatibû îddîakirin ku kontrola bajar ketiye destê Hûsiyan, lê çavkaniyên bawerbar dibêjin ku ev yek hîn nehatîye piştrastkirin.

Çavkaniyek ji hikûmeta Yemenê ku ji hêla AFP ve hat pêwendîkirin, îddîa kir ku Hûsî kontrola bajarê Mokha girtiye. Reuters jî bi dayîna agahiyên ji çavkaniyên leşkerî yên nêzî hikûmetê ragihand ku Hûsî hewl didin herêma kontrola xwe li ser herêmên peravê yên nêzî Tengava Bab el-Mendeb fireh bikin.

Pêşdeçûna Hûsiyan li Mokha û derdora wê wekî beşek ji armanca zêdekirina zextê li ser Tengava Bab el-Mendeb, ku li deriyê başûrê Deryaya Sor cihê stratejîk e, tê nirxandin. Çarşemê jî hatibû ragihandin ku hêzên hikûmetê hêzên zêde şandin Mokha.

BAB EL-MENDEB GIRÎNGIYA STRATEJÎK HEYE

Tengava Bab el-Mendeb ku Deryaya Sor bi Kendava Edenê ve girêdide, yek ji girîngtirîn derbasgehên bazirganiya deryayî ya di navbera Ewropa û Asyayê de ye. Ev rêya ku keştiyên ber bi Ewropayê ve bi riya Kanala Suezê diçin bikar tînin, ji bo bazirganiya cîhanî û veguhestina enerjiyê girîngiya stratejîk heye.

Li gorî Reutersê, Hûsî dixwazin bi firehkirina qada kontrola xwe li ser perava Deryaya Sor a Yemenê, zexta xwe li ser Bab el-Mendeb zêde bikin. Tê texmînkirin ku heke Mokha bikeve bin kontrola Hûsiyan, kapasîteya wan a tehdîdkirina derbasbûna keştiyên bazirganiyê jî dê zêde bibe.

ŞER DÎSA ZÊDE BÛ

Piştî ku agirbesteke ku di sala 2022an de li Yemenê hatibû bidestxistin şer bi awayekî berfireh rawestandibû, di hefteyên dawî de şer dîsa zêde bûye û tê ragihandin ku sedan kes hatine kuştin.

Hûsî ji bo pêşdeçûna li herêmên stratejîk ên li ser perava Deryaya Sor, digel êrîşên bejayî, roket û balafirên bêmirov jî bi kar tînin. Di van rojên dawî de şer bi taybetî li Taiz, Hudeyde û herêmên peravê yên rojavayê Yemenê zêde bûye.

Hêzên hikûmetê jî ji bo rawestandina pêşdeçûna Hûsiyan hêzên zêde ber bi herêmê ve dişînin.

HÛSIYAN ÌDDÎAYA ÊRÎŞÊN ASMANÎ YÊN LI SER EREBISTANA SIÛDÎ

Hûsî di daxuyaniyekê de ku roja pêncşemê dan, îddîa kirin ku Erebistana Siûdî li Yemenê nêzî 40 êrîşên asmanî pêk aniye. Li gorî ajansa nûçeyan Saba ya girêdayî Hûsiyan, êrîş li parêzgehên Taiz, Hudeyde, El-Cewf û Maribê hatine kirin.

Lê hejmar û encamên van êrîşan ji hêla çavkaniyên serbixwe ve bi tevahî nehatine piştrastkirin. Associated Press jî ragihandibû ku Hûsî berê jî bi heman awayî gelek êrîşên asmanî ragihandine, lê îddîayên wan nehatine serbixwe piştrastkirin.

Êrîşên ku tê îddîakirin ji hêla Siûdiyan ve hatine kirin, piştî êrîşên moşek û balafirên bêmirov ên Hûsiyan li ser axa Erebistana Siûdî û binesaziya enerjiyê hatin. Tê ragihandin ku di van êrîşan de 73 kes birîndar bûne û li hin tesîsên neft û enerjiyê agir derketiye.

TIRS A BLOKADÊKE NÛ LI DERYAYA SOR

Hûsî di mehê Tîrmehê de li Deryaya Sor dijî Erebistana Siûdî blokadeke deryayî ragihandibûn û berpirsiyariya hin êrîşan li ser tankeran neftê yên Siûdî qebûl kiribûn. Rêxistinê di dema şerê Gazeyê de jî keştiyên bazirganiyê li Deryaya Sor û Kendava Edenê hedef girtibûn û ev yek bû sedema astengiyên girîng di veguhestina deryayî ya navneteweyî de.

Ji ber vê yekê, şerên li derdora Mokha û Bab el-Mendeb ne tenê ji aliyê şerê hundirîn ê Yemenê ve, lê ji aliyê bazirganiya cîhanî û bazarên enerjiyê ve jî tên şopandin.

Li gorî daneyên 10ê Îlonê, 28 keştiyên bazirganiyê ji Tengava Bab el-Mendeb derbas bûne û ev hejmar nêzî navîna 10 rojên dawî ye. Lê heke şer bandorê li ewlehî an jî kontrola rasterast a tengavê bike, tê tirsîn ku di veguhestina deryayî de guhertinên mezin û nû yên rêçê çêbibin.

Bi kêm bûna girîng a trafîka deryayî li Tengava Hurmûzê re, tê nirxandin ku heke her du derbasgehên girîng ên deryayî yên Rojhilata Navîn di heman demê de bikevin bin zextê, ev dikare encamên girîng li ser dabînkirina enerjiyê ya cîhanî çêbike.