BANGA KRÎZA ABORÎ: HEVBERDANÊN GIŞTÎ YÊ DEM PARTÎYÊ XWESTIN KU MECLÎSÊ BÊLI 1’ê COTMEHÊ CIVÎNEKE AWAYÎ PÊK BÎNE

Hevserokên Giştî yên DEM Partiyê Tülay Hatimoğulları û Tuncer Bakırhan, diyar kirin ku krîza aborî ya li Tirkiyeyê her ku diçe girantir dibe û bang li Meclîsa Neteweyî ya Mezin a Tirkiyeyê kirin ku bêli 1’ê Cotmehê civîna awarte pêk bîne.

Hatimoğulları û Bakırhan di daxuyaniya xwe ya nivîskî de gotin ku krîzeke pir-alî li Tirkiyeyê heye ku bandorê li ser milyonên welatiyan û hemû aboriya welat dike.

Di daxuyaniyê de bal hate kişandin ser enflasyona ku kronîk bûye, zêdebûna iflasan, barê deynan, zêdebûna xeterên jeopolîtîk û bilindbûna bihayên sotemeniyê, herwiha li ser pêşketinên li Borsaya Stenbolê. Hevserokan gotin ku di aboriya Tirkiyeyê de êdî tenê dengên hişyariyê nayên bihîstin, lê nîşanên alarmê jî xuya dibin.

Di daxuyaniyê de hat gotin ku bihayê sotemeniyê ji bo her lître ji 100 lîreyî derbas bûye û ji desthilatê hate xwestin ku li hember pirsgirêkên aborî yên ku milyonên welatiyan, esnafan, hilberîner û sanayîkaran diceribînin gavên konkret bavêje.

Hevserokên DEM Partiyê gotin ku aboriya Tirkiyeyê ji demeke dirêj ve bi tabloyeke giran a aborî re rû bi rû ye. Wan diyar kir ku asta deyndariyê gihiştiye astên bilind û qezenca ji faîz û rentê re şertên civakî kûrtir dike.

PIRSÊN DERBARÊ ZIYANÊN LI BORSAYA STENBOLÊ

Di daxuyaniyê de herwiha bal hate kişandin ser daketina bilez a li Borsaya Stenbolê. Hate ragihandin ku piştî ku hin fonên veberhênanê nekarîn perê beşdaran bidin û li ser hin şirketan nûçe derketin, endeksa BIST 100 ji sedî 6 zêdetir nirx winda kir û mekanîzmaya qutkirina danûstendinan ket xebatê.

Hevserokên DEM Partiyê gotin ku divê berpirsiyariya sazîyên kontrolê li ser vê pêşketinê were pirsîn û xwestin ku bersiva van pirsan bê dayîn: “Ev xeter ji kengî ve dihatin zanîn? Sazîyên kontrolê çi kirin? Çima nehat astengkirin ku zirara veberhêneran mezintir bibe?”

Di daxuyaniyê de hate îdia kirin ku pêşketinên li Borsaya Stenbolê nîşan didin ku pirsgirêkên aborî bi krîzeke avahîsaz a berfirehtir ve girêdayî ne. Hate gotin ku aliyekî krîzê îdîayên rasterast ên talanê ne û aliyê din jî dûrketina ji liyaqetê di sazîyan de û pirsgirêkên rêveberiya aborî ne.

BANGA CIVÎNA AWARTE JI MECLÎSÊ RE

Di daxuyaniyê de hate destnîşankirin ku ligel pêşketinên li Borsaya Stenbolê, bilindbûna faîzê ya FEDê ya di 16’ê Îlonê de, bihayên bilind ên enerjiyê, bêewlehiya cîhanî ya ku ji ber şerên herêmî mezintir dibe, barê deynên zêde û bêhêvîtiya civakî jî zexta li ser aboriya Tirkiyeyê zêde dikin.

Hevserokên DEM Partiyê gotin ku kêmkirina bandorên krîza aborî û çareserkirina pirsgirêkên avahîsaz tenê berpirsiyariya hikûmetê ne, lê di heman demê de berpirsiyariya TBMM û sazîyên siyasî jî ye.

Di daxuyaniyê de tedbîrên sereke yên pêşniyarkirî li hember pirsgirêkên aborî wiha hatin rêzkirin:

• Bi subsidiyekirina sotemeniyê ya ku cotkar û hilberînerên biçûk bi kar tînin, lêçûna hilberînê kêmkirin û çavkaniyên giştî ji rentê ber bi piştgiriya ked û hilberînê ve yön kirin,
• Di bazarên sermayeyê de kontrola objektîf û hişk pêk anîn,
• Li ser wan kes û sazîyan, bi taybetî bankan, ku ji faîz û rentê qezenc dikin, bacên bilind sepandin,
• Polîtîkayên giştî li ser bingehê liyaqetê ava kirin û li dijî erozyona sazîyan gav avêtin,
• Tedbîrên ku li şûna şirketan mexdûran û li şûna xwediyên sermayeyê welatiyan biparêzin, pêk anîn,
• Deynên cotkaran, hilberîneran, KOBÎyan û welatiyan bi rakirina faîzê ji nû ve avakirin û subsidiyekirin,
• Barê faîzê yê di budceyê de kêmkirin,
• Edaleta bacê dabînkirin,
• Polîtîkayên ku dahata li gorî rûmeta mirovan ji bo feqîr û kedkaran dabîn dikin, pêşxistin.

‘MECLÎS DIVÊ BÊLI 1’Ê COTMEHÊ CIVÎNE’

Di daxuyaniyê de hate gotin ku girtîbûna Meclîsê nikare bibe sedema li hember pêşketinên ku bandorê li dahat û teserûfên milyonên welatiyan dikin rawestan û li bendê man. Hate destnîşankirin ku her rojê ku heta 1’ê Cotmehê derbas dibe lêçûna krîza aborî zêde dike.

Hevserokên DEM Partiyê gotin ku pêşeroja Tirkiyeyê divê neyê terikandin ku ji hêla tevgerên borsayê, faîz û rentê ve were şekildan û parastina ked û pêşeroja welatê girîng e.

Di daxuyaniyê de hate gotin ku DEM Partî amade ye ku piştgirî û beşdariya xwe bide her gavê ku ji bo çareserkirina tengaviyên aborî û ji bo berjewendiya civakê tê avêtin.

Daxuyaniya DEM Partiyê bi vê bangê dawî bû: “Meclîsa Neteweyî ya Mezin a Tirkiyeyê divê bêli 1’ê Cotmehê, ji bo girtina tedbîrên pêwîst, bi awayekî awarte bicive.”