TENSION DI HERÊMÊ DE BILIND DIBE: DEMÊ PEYMANÊ ÎRAN Û DYÛSÊ QEDİYA, TRAFÎKA DÎPLOMATÎK ZÊDE BÛ

Dema peymana 60 rojan a di navbera Dewletên Yekbûyî yên Amerîkayê û Îranê de, bêyî ku daxuyaniyek fermî li ser dirêjkirina wê were dayîn, qediya. Di vê navberê de, li Rojhilata Navîn tevgera dîplomatîk û leşkerî zêde bû. Serokê Fermandariya Hêzên Navendî yên DY (CENTCOM), Admiral Brad Cooper, serdana Iraq û welatên din ên herêmê kir. Herwiha, hewldanên ji bo ji nû ve destpêkirina danûstandinên agirbestê li Gazeyê û têkiliyên veşartî jî bala kişandin.

Di nav pêşketinên sereke yên rojê de serdana Cooper a keştiya balafiran USS Abraham Lincoln, hevdîtina Jared Kushner bi yek ji serokên Hamasê, Xelîl el-Heyye, li Misrê, êrîşên Îsraîlê li dijî Hizbullahê li Lubnanê û daxwaza Îranê ji Qeterê ya derbarê sê pîlotên ku dibêje hatine binçavkirin de cih girtin.

FERMANDEKARÊ CENTCOM SERDANA USS ABRAHAM LINCOLN KIR

Fermandiyê CENTCOMê Admiral Brad Cooper serdana keştiya balafiran USS Abraham Lincoln a hêzên deryayî yên DY kir û bi endamên ekîbê re civiya.

Li gorî agahiyan, keştiya balafiran ku nêzîkî 5 hezar leşker li ser kar in, ji meha Çile ve li herêmê ye da ku piştgirî bide operasyonên DY li dijî Îranê û beşdarî çalakiyên dorpêçkirina benderên Îranê bibe. Keştî zêdetir ji 240 rojan bê rawestan li deryayê maye. Ev rewş ji bo leşkeran barekî giran çêkiriye û derbarê rewşa wan a derûnî de fikar hatine derxistin.

Cooper di serdana xwe de fermandariya keştiyê ji ber baldariya wê ya li ser tenduristiya derûnî ya personelê, di şertên karê dirêj de, pesn da.

Fermandarê CENTCOMê herwiha serdana Iraq, Bahreyn, Îsraîl, Urdun, Erebistana Siûdî û Emîratiyên Yekbûyî yên Erebî kir û bi berpirsên van welatan re cûrbecûr hevdîtin pêk anîn.

HEVDÎTINA VEŞARTÎ YA KUSHNER BI SEROKEKÎ HAMASÊ RE

Jared Kushner, zavayê Serokê DY Donald Trump û nûnerê wî, di çarçoveya hewldanên ji bo ji nû ve destpêkirina danûstandinên agirbestê li Gazeyê de, li Misrê bi Xelîl el-Heyye, yek ji serokên Hamasê, re hevdîtinek veşartî kir. Hat ragihandin ku Misir, Qeter û Tirkiye jî di danûstandinan de cih girtine.

Tê payîn ku Kushner roja duşemê bi Tony Blair, serokwezîrê berê yê Brîtanyayê, û Nikolay Mladenov re li Îsraîlê bi Serokwezîrê Îsraîlê Binyamin Netanyahu re hevdîtinê bike.

Tê gotin ku yek ji astengên herî mezin ên li pêşiya danûstandinan, dijberiya Netanyahu ya li hember daxwazên agirbestê yên Trump e. Netanyahu dibêje ku heta Hamas bêçek nebe, artêşa Îsraîlê ji herêmên ku nêzîkî ji sedî 60ê Şerîta Gazeyê kontrol dike venakişîne.

LI LUBNANÊ DU FERMANDARÊN HIZBULLAHÊ HATIN KUŞTIN

Artêşa Îsraîlê ragihand ku roja şemiyê li Başûrê Lubnanê du fermandarên payebilind ên Hizbullahê, Ebu Hesen Ela û Elî Semîr Hac Hesen, hatine kuştin.

Wezareta Tenduristiyê ya Lubnanê ragihand ku di êrîşan de herî kêm 11 kes jiyana xwe ji dest dane. Hat gotin ku ev êrîş ji dema ragihandina agirbestê di meha Hezîranê de ve li Lubnanê bûye êrîşa ku herî zêde mirin pê re çêbûye.

Îsraîl û Lubnanê li ser peymanekê gihiştin ku li gorî wê, artêşa Îsraîlê dê di berdêla bêçekirina Hizbullahê de vekişe. Lê Hizbullahê peyman red kiriye û li dijî danûstandinên rasterast bi Îsraîlê re ye.

ÎRAN JI QETERÊ DERBARÊ SÊ PÎLOTAN DE LÊKOLÎN XWEST

Îranê careke din îdia kir ku piştî ku balafirên wê di meha Adarê de hatin xwarê, sê pîlotên wê ji aliyê Qeterê ve hatine binçavkirin. Tehran daxwaz kir ku tîmên girêdayî Hêzên Hewayî yên Îranê destûrê bistînin ku li cihê bûyera balafiran lêkolîn bikin.

Qeter îdiayên Îranê red dike. Ev îdia ji ber ku Îranê cara yekem welatekî herêmê bi girtina leşkerên wê re tawanbar dike, bala kişandiye.

BEN-GVIR BANG LI ZÊDEKIRINA ÊRÎŞAN LI GAZEYÊ KIR

Itamar Ben-Gvir, wezîrê Ewlekariya Neteweyî yê rastgirê tund ên Îsraîlê, di bernameyek podcastê de Serokwezîr Binyamin Netanyahu ji ber kêmkirina asta êrîşên li dijî Gazeyê rexne kir.

Ben-Gvir daxwaz kir ku operasyonên leşkerî li Gazeyê bidomin û her şev 30 heta 40 kes bên kuştin. Gotinên giran ên wî yên li dijî Filistîniyan bûne sedema reaksiyonan.

Hat gotin ku gotinên bi vî rengî berê jî di nîqaşên hiqûqa navneteweyî yên derbarê kiryarên Îsraîlê li Gazeyê de wek delîl hatine nîqaşkirin. Îsraîl jî îdiayên jenosîdê red dike.

Tevî ku di Cotmeha sala borî de di navbera Îsraîl û Hamasê de agirbest hat ragihandin, êrîşên hewayî yên Îsraîlê li Gazeyê berdewam dikin. Li gorî daneyên Wezareta Tenduristiyê ya Gazeyê, ji dema ragihandina agirbestê ve herî kêm 1.262 Filistînî hatine kuştin.