ÎDÎAYÊN GENDÊLBÛNÊ LI WEZARETA ELEKTRÎKÊ YA IRAQÊ MEZINTIR DIBIN: MÎLYARAN DOLARÎ DI NAV GUMANAN DE NE

Wezareta Elektrîkê ya Iraqê careke din bi îdîayên gendelbûnê di sektora enerjiyê de bûye mijara nîqaşan. Di dema ku welat ji bo havînek dijwar amade dibe, pispor û rayedar dibêjin tevî milyaran dolar budceyê, karûbarê elektrîkê baştir nebûye.

Berdevkê berê yê Wezareta Petrolê Ahmed Musa el-Abadî got ku hilberîna elektrîkê ya niha ya Iraqê nêzîkî 22 hezar megawat e, lê di havînê de hewcedariya welêt digihîje 62 hezar megawat. Wî diyar kir ku kêmasiya nêzîkî 40 hezar megawatê dê bibe sedema zêdebûna qutbûna elektrîkê.

Hat ragihandin ku demjimêrên peydakirina elektrîkê li parêzgehên cuda cuda diguhere. Li Bexda, Necef, Kerbela, Musenna û Dîwaniyê welatî rojane tenê 8 heta 10 saetan elektrîkê ji torê neteweyî werdigirin, lê li Basrayê ev dem digihîje 16 heta 18 saetan. Hewcedariya mayî bi jeneratôrên taybet tê peydakirin.

Serokê Saziya Piştgiriya Şeffafiya Nehreynê, Muhammed Rubeyî, got sektora enerjiyê yek ji qadên herî mezin ên gendelbûnê ye. Wî îdia kir ku di ihaleyan, berhevkirina pereyên elektrîkê, projeyan û karên tamîrê de gelek nerêkûpêkî hene.

Rubeyî got pereya ku heta niha ji bo sektora elektrîkê hatiye xerckirin nêzîkî deh qatî pereya ku ji bo peydakirina elektrîka bêqutbûnê pêwîst e ye, lê tevî vê yekê pirsgirêk çareser nebûye.

Li gorî budceya sê salan a Iraqê ya 2023, 2024 û 2025’an, her sal nêzîkî 14,5 trîlyon dînar ji bo sektora elektrîkê hatiye veqetandin. Endamê Komîsyona Darayî ya Parlamentoya Iraqê Cemal Koçer jî got gendelbûn bi taybetî di ihaleyan, tamîr û parastinê, veguhastin û belavkirina elektrîkê, tahsîlat û kirîna sotemeniyê de zêde ye.

Koçer diyar kir ku her sal ji bo kirîna gaza sirûştî ya ji Îranê nêzîkî 16 trîlyon dînar tê dayîn û Wezareta Elektrîkê ji ber mesrefên sotemeniyê deyndarek mezin a Wezareta Petrolê ye.

Di heman demê de, rayedarên Iraqê ragihandin ku di çarçoveya têkoşîna li dijî gendelbûnê de gelek lêpirsîn û biryarên dûrxistinê hatine girtin. Li Bexdayê rêveberê şîrketa belavkirina elektrîkê hate girtin û li Basrayê jî gelek rêveberên payebilind ji kar hatin dûrxistin.

Belgeyên ku Rûdaw gihîştiye jî îdîayên wek guhertina ne-standard a kontoran, windabûna transformatorên mezin, nekirina dozên li dijî bikarhênerên elektrîka qaçax û tahsîlatên neqanûnî dihewîne. Wezaretê ragihand ku hemû dosyayên têkildar ji bo lêpirsînê şandin Komîsyona Federal a Rastî û Pakîtiyê.