CELAL FIRAT: CEM VAKFI DIXWAZE BI NAVBÊNÎYA KAYYUMÊ ŞAREDARIYA ESENYURTÊ KAYYUMEKÊ JÎ LI SER CEMEVA KIRAÇ’Ê BIDE

Parlamenterê Stenbolê yê Partiya DEM, Celal Fırat, li dijî hewldana veguhestina Cemeva Kıraç’ê, ku bi ked û xebata hevpar a gelê Elewî hatiye avakirin û nêzî 20 sal in xizmetê dike, bertek nîşan da. Fırat got ku Cem Vakfı dixwaze bi piştgiriya rêveberiya kayyum a Şaredariya Esenyurtê, rêveberiyeke ku ji aliyê xwe ve hatiye tayînkirin li cemevê bicih bike.

Piştî nobedariya ku li dijî biryara valakirina Cemeva Kıraç’ê ji bo veguhestina wê ji Cem Vakfı re hate destpêkirin, biryara valakirinê ji bo mehekê hate taloqkirin. Kesên ku dixwazin biryara veguhestinê bi tevahî were betal kirin, dibêjin heta ku daxwaza wan pêk neyê, dê nobedariya xwe li ber cemevê bidomînin.

Celal Fırat, ku ji ANF’ê re axivî, got: “Cem Vakfı, ku bi mantiqa desthilatdariyê tevdigere, ji kayyuma Şaredariya Esenyurtê ku bi kayyumê îradeya gel hatiye desteserkirin hêvî dike û dixwaze li Cemeva Kıraç’ê jî kayyumekê tayîn bike.”

‘DI DÎWARÊN VÊ CEMEVÊ DE KEDA GEL HÊYE’

Fırat, ku hewldana veguhestina cemevê ji Cem Vakfı re bi hinceta ku erd a xezîneyê ye anîbû rojeva Meclîsê û ji bo betalkirina biryarê bi Wezîrê Karên Hundir re hevdîtin kiribû, diyar kir ku cemev bi salan bi keda hevpar a civaka Elewî hatiye avakirin.

Fırat got ku li herêma cemevê Elewiyên ji Yozgatê û Orduyê, Elewiyên Tirkmen û Çepnî dijîn. Wî got ku nêzî 20 sal berê ev civat bi imkanên xwe cihêkî baweriyê ava kirin. Hin kesan keda xwe, hin kesan dahata xwe û hin kesan jî meaşê rojekê dan avakirina wê. Li gorî Fırat, di dîwarên cemevê de tenê kevir û beton tune ne; bîranîna taxê, xwêdana gel, duayên dayikan, nefesa pîran û keda hevpar a nifşan jî heye.

Fırat anî bîra xwe ku di salên 1990’î de, ji ber ku îmkanên saziyên Elewî yên ji bo bidestxistina nasnameya qanûnî û rêxistinbûnê sînordar bûn, gelek cemev di bin çavdêriya weqfên ji bo berjewendiya giştî dixebitîn de kar dikirin. Cemeva Kıraç’ê jî di wê demê de di bin Cem Vakfı de xizmetê dest pê kir. Lê Fırat got ku ev yek rastiya ku cemev bi alîkariya gelê herêmê bi awayê imeceyê hatiye avakirin û rêvebirin û wekî navendeke baweriyê xizmet dike, naguherîne.

Fırat diyar kir ku bi salan Kıraç Cemevi Kültür Derneği xizmetên cemevê dimeşîne û heta niha pirsgirêkek derneketibû. Lê ji dema ku Cem Vakfı, li ser bingeha desthilata tayînkirinê ya di rêziknameya xwe de, hewl da rêveberiya herêmî ya heyî ji kar derxe û rêveberek ku xwe hilbijêre li şûna wê bîne, nêzî salekê ye ku nakokî heye. Fırat got ku Elewî li dijî vê ferzkirinê ne, ji ber ku ev yek îradeya gel nas nake û wan rêveberiya bi rêya tayînkirinê qebûl nakin.

‘CEM VAKFI JI KAYYUMA ŞAREDARIYA ESENYURTÊ XWEST KU CEMEV BI WAN RE WERE TAHÎSKIRIN’

Fırat got ku Cem Vakfı, bi gotina ku erdê ku cemev lê ye milkê xezîneyê ye, ji Wezareta Jîngeh, Şaredarî û Guherîna Avhewayê û Şaredariya Esenyurtê ya di bin rêveberiya kayyumê de daxwaza tahsîskirinê kiriye.

Fırat diyar kir ku di navbera aliyan de pêvajoya dadgehê dest pê kiriye. Li gorî gotina wî, Kıraç Cem Kültür Derneği ji bo rawestandina biryara valakirinê doz vekiriye, lê Dadgeha Îdarî ya Sêyemîn a Stenbolê daxwaza rawestandina bicihanîna biryarê red kiriye.

Li gorî agahiyên ku Fırat daye, Beşa Polîsên Şaredariya Esenyurtê di 6’ê Cotmeha 2026’an de ji Kıraç Cem Kültür Derneği re agahdarkirina fermî şand û xwest ku cemevê vala bike. Di belgeyê de, bi hinceta biryara Dadgeha Îdarî ya Sêyemîn a Stenbolê ya 10’ê Îlona 2026’an ku daxwaza rawestandina bicihanîna biryarê red kiribû, hate îdia kirin ku komele li cihê xwe wekî dagirker dimîne. Ji komeleyê hat xwestin ku avahiyê vala bike û mifteyê radestî Rêveberiya Parêzgeha Stenbolê ya Jîngeh, Şaredarî û Guherîna Avhewayê bike. Hat ragihandin ku ji komeleyê re 15 roj dem hatiye dayîn û heke cemev neyê valakirin, dê pêvajoya valakirinê were bicihanîn.

‘ELEWÎ PIRSGIRÊKÊN XWE DI MERASÎMA CEMÊ DE, LI BER PÎRAN Û GEL ÇARESER DIKIN’

Fırat anî bîra xwe ku niştecihên Taxa Kıraç’ê ji bo protestokirina biryara valakirinê yeqînek e ku hefteyekê li ber cemevê nobedariyê dikin. Wî got ku biryar ji bo mehekê hatiye taloqkirin, lê pirsgirêk hîn çareser nebûye. Fırat tekez kir ku gel dixwaze îradeya wî were rêzgirtin û biryara veguhestinê bi tevahî were betal kirin.

Fırat bal kişand ser kevneşopiya Elewiyê ya ku pirsgirêk di merasîma cemê de, li ber pîran û gel têne nîqaşkirin û çareserkirin. Wî bang li her du aliyan kir ku li hev bicivin û bi razîbûnê pirsgirêkê çareser bikin.

Fırat diyar kir ku di Elewiyê de edeb û erkân, û xwedîderketina mirov li dest, ziman û canê xwe ji bingehên sereke ne. Wî got ku pirsgirêk dikarin bi rêberiya pîran û bi beşdariya gel di merasîma cemê de bên çareserkirin. Wî anî ziman ku di serdema Komarê de Elewiyan gelek caran hewl dane pirsgirêkên xwe di nav civaka xwe de, li ber pîr û dayikan çareser bikin. Fırat hewldana Cem Vakfı ya ku bi navbêniya Şaredariya Esenyurtê rêveberiyekê bi rêya tayînkirinê li cemevê bicih bike, rexne kir.

Fırat got ku di rêveberiya Cem Vakfı de karsazên Elewî xwedî giraniya mezin in. Wî got ku wezîfedariya rêveberên saziyê bi nirx e, lê divê ew rêzê li îradeya gel bigirin.

‘HEMAN RÊVEBERIYA CEM VAKFI DI SALA 2018’AN DE XWEST LÎSEYA ÎMAM HATÎP A ELEWIYAN VEBIKE’

Fırat got ku rêveberên Cem Vakfı yên ku dixwazin rêveberiya Cemeva Kıraç’ê bigirin destê xwe, di sala 2018’an de jî di hewldana vekirina Lîseyeke Îmam Hatîp a Elewiyan li Halkalı ya Stenbolê de cih girtibûn.

Fırat got ku wê demê serokê Federasyona Komeleyên Elewî bû û li dijî vê hewldanê têkoşiya. Wî diyar kir ku di encama vê têkoşînê de dibistan hate girtin û Wezareta Perwerdehiya Neteweyî jî neçar ma ku gav paşde bavêje.

Fırat got ku di wê demê de hate îdia kirin ku ev dibistan ji bo rizgarkirina zarokên Elewî ji madeyên hişbir û “rêxistinên terorîst” têne avakirin, û ev nêzîkatî rexne kir. Wî got ku îro zarokên Elewî li dijî desteserkirina rêveberiya cemevê li Kıraç’ê têdikoşin. Fırat nîşan da ku şandina zarokên malbatên bi baweriyên cuda bo dibistanên cuda dikare zirarê bide têgihiştina jiyana hevpar.

Fırat got ku ew piştgirî didin perwerdehiya zanistî, laîk û bi zimanê dayikê, lê îdia kir ku heman nêzîkatî niha jî dixwaze li ser rêveberiya cemevan were ferzkirin. Wî rêveberiya Cem Vakfı rexne kir ku bi hêza xwe ya aborî dixwaze li ser cemevê serweriyê saz bike.

‘DESTWERDANA KARÊN NAVXWEYÎ YÊ ELEWIYAN NEKIN; BIRYAR NEYÊ TALОQKIRIN, BÊ BETALKIRIN’

Fırat got ku ji bo rawestandina valakirina Cemeva Kıraç’ê bi Rêveberiya Çand û Cemevan a Elewî-Bektaşî re têkilî danî. Wî ji Seroka Rêveberiyê Esma Ersin re gotiye ku ev kiryar ne li gorî exlaqê ye. Li gorî Fırat, piştî ku Ersin bi Wezîrê Karên Hundir re axivî, valakirina cemevê ji bo mehekê hate taloqkirin. Lê Fırat got ku ev gav têrê nake û divê biryar bi tevahî were betal kirin.

Fırat rexne kir ku dema li Stenbolê pirsgirêkên wekî xizanî, gendelî û lehiyê hene, dixwazin li cihê ku gel lokmayên xwe parve dike rêveberiyekê tayîn bikin. Wî her wiha li dijî vê yekê bertek nîşan da ku ev hewldan bi navbêniya Şaredariya Esenyurtê ya di bin rêveberiya kayyumê de tê meşandin. Fırat got ku taloqkirina biryarê ji bo pêşîgirtina li aloziyeke gengaz girîng bû, lê daxwaza bingehîn ne tenê taloqkirina valakirinê, lê betalkirina biryarê ye.

Fırat bal kişand ser milkên ku wekî milkê xezîneyê tên binavkirin û got ku divê berpirsiyar balê bidin bikaranîna çavkaniyên giştî û îdiayên gendeliyê. Wî got ku hêza polîs divê li şûna cemevan, ber bi kesên ku bi îdiayên gendeliyê û nebaş bikaranîna fonan ve girêdayî ne were arastekirin.

BANG LI CEM VAKFI’YÊ: ‘BÊYIN DARA’

Fırat got ku di kevneşopiya Elewiyê de, dema pirsgirêkek derdikeve holê, li ber pîran û civakê dara tê danîn û mijar tê nîqaşkirin. Wî bang li aliyan kir ku li gorî vê kevneşopiyê li hev bicivin. Wî got ku heke pirsgirêkek civakî bi vî awayî neyê çareserkirin, wê demê mirov nirxên bingehîn ên ramana Elewî, bawerî û çanda wê winda kiriye.

Fırat diyar kir ku piştî ku wî mijar di Meclîsê de anî rojevê, Cem Vakfı ew bi derewgotin û xapandina gelê xwe tawanbar kir. Wî bang li rêveberên weqfê kir ku werin Cemeva Kıraç’ê û li ber gel biaxivin. Fırat tekez kir ku divê di navbera aliyan de zimanekî cudaker û birîndar were bikaranîn.

Fırat nêzîkatiya “em li her derê, heta cemevan jî, kayyum tayîn bikin” rexne kir û pirsî ka çima ji rêveberiya kayyum a Şaredariya Esenyurtê hêvî tê kirin. Wî anî bîra xwe ku rêya Elewiyê li ser evîn, hezkirin û razîbûnê hatiye avakirin. Fırat bang li Cem Vakfı’yê dubare kir û xwest ku pirsgirêk bi axaftin, razîbûna hevdu û li ber civakê were çareserkirin.