PARTİYÊN SÛNÎ Lİ IRAQÊ Dİ LÊGERÎNA HEVPEYMANÊ DE Jİ BO SEREKATİYA PARLAMENTOYÊ: EGER TÊKİLDARÎ NEQEDİBE, DİBE KU DU CANDÎ WERE PÊŞNİYARKİRİN

Encûmena Siyasî ya Neteweî, ku mezintirîn partî û koalisyonên Sûnî li Iraqê li bin çeteyekê yek dike, li ser bingeha “hevpeymanê” li derheqê hilbijartina candî ya Serekatiya Parlamentoyê li dawiyê gihişte şertekî. Lê heke têkildarî navbera partiyan nehetine pêvajok, dibe ku bloqa Sûnî bi du navan re bi rêya Parlamentoyê were çûn. Ev rewş bi sedema esrarkirina Partiya Taqaddumê li ser candî yekane–Muhammed El-Halbusi–hê jî li ser mase ye.

Encûmên li 23’ê Teşrîna pêşîn 2025’ê di ser daxwaza Xemis El-Hencer de li Bagdadê hate damezrandin, û armanca wê ev bû ku rayedarî û siyaseta Sûnî bi hev re tê yekgirtin. Her çend encûmen hate damezrandin, lê heta niha navê candî ya dawî ya Serekatiya Parlamentoyê nehatiye belavkirin. Li benda ye ku ev mijar piştî pejirandinên encamên dawî bi hêla Komisîyona Hilbijartinan were çareserkirin.

“Heta niha navê yek bikinivî tune”

Gotina Mihemed Deham El-Fehdawî, endamê Koalisyona Azîm, ev e ku: “Heta îrove encûmen navnîşana resmi ji bo Serekatiya Parlamentoyê nehatîye destnîşankirin.” Wî got ku mekanîzma hilbijartinê li ser hevpeymanê ye, lê têkildarî derheqê navê candî nehatîye pêk anîn.

Fehdawî dîsa got: Heke esrarkirina Taqaddumê li ser Halbusi bidome, dê navê yekî din jî were pêşniyarkirin, û wextê çi ye, parlaman dê bi dengdanê biryarê bidê. Lê dibe ku di civîna pêşerojê de bi hilanîna xala puanên wezaran û puanên Serekatiya Parlamentoyê têkildarî were hilanîn.

Rola Şîî û Kurd li biryaran “xwedî girîngî” ye

Fehdawî daxuyaniya ku alîyek Sûnî bi baldarî tevbir dike, ji ber ku dibe candî ku di destpêka civîna pêşîn ya Parlamentoyê tê pêşniyarkirin, ji aliyên Şîa an jî Kurd were redkirin. Wî got ev tê wateyê ku hilbijartina Serekatiya Parlamentoyê tenê biryara Sûnî nebe, belkî Şîî û Kurd jî dikarin li ser wê biryarê bidin.

Derheqê belavkirina wezaran jî got ku ev mijar wekî Serekatiya Parlamentoyê qelaş nîne.

Hevpeymanî û Sîstema “Puan”

Encûmen li ser du bingehên xwerû yê belavkirina şeş wezeratên ku tê xuyakirin biçin alîyê Sûnî: hevpeymanî û sîstema puanê.

Azam El-Hemdani, endamê Azîm, got: Hevpeymanî tenê di nav encûmenê de ne, belkî bi siyasîyên Şîî û Kurd jî pêwîst e, ji ber ku her candî divê ji aliyên wan jî pejirandinê bistîne.

Heke hevpeymanî neqedibe, sîstema puanê tê bikaranîn. Li gor wî: Serekatiya Parlamentoyê = 25 puan, wezeret = 8 puan. Hemdani jî got ku Azîm kadroyên teknokrat ên hêzdar heye ku dikarin her wezeretî bi serkeftin rêbibin.

“Serekatiya Parlamentoyê ya kesekî ne, ya mûnzirê Sûnî ye”

Hemdani got ku armanca civînên pêşîn ev bû ku hemû alîyên Sûnî li ser masekê bikomîne, û civîna duyemîn têkildarî zêde nêzîk kir. Wî dibêje ku dibe di civîna sisemîn de navên candiyan were belavkirin.

Hemdanî got ku: “Ev pozîsyon ne malê kesekî ye û ne yek partîyê. Ev mafê mûnzirê Sûnî ye û divê bi serokên sînorê yekem yên Ewîna Sûnî bê dagirtin.”

Encamên hilbijartinan

Hilbijartinên 9–11’ê Sermawezê hatin kirin û encamên dawî yên sandaleyan ev in:

• Koalisyona Ava û Pêşketinê: 46
• Koalisyona Dewleta Yasayê: 29
• Hereketa Sadikun: 27
• Taqaddum: 27
• PDK: 26
• Hêzên Dewletê Neteweî: 18
• Rêkxistina Bedir: 18
• YNK: 15
• Koalisyona Azîm: 15