IRAK’TA SÜNNİ PARTİLER MECLİS BAŞKANLIĞI İÇİN UZLAŞI ARAYIŞINDA: ANLAŞMA SAĞLANAMAZSA İKİ ADAY ÇIKACAK

Irak’taki en büyük Sünni partileri ve ittifakları aynı çatı altında buluşturan Ulusal Siyasi Konsey, yeni dönemde Irak Parlamentosu Başkanlığı için gösterecekleri adayı “uzlaşı” yöntemiyle belirleme konusunda prensip anlaşmasına vardı. Ancak taraflar arasında tam bir mutabakat sağlanamaması durumunda, Sünni blok iki ayrı adayla Parlamento’ya gidebilir. Bu ihtimal, Takadum Partisi’nin Muhammed el-Halbusi’yi tek aday olarak dayatma çabası nedeniyle gündemde kalmayı sürdürüyor.

23 Kasım 2025’te Hamis el-Hancer’in girişimiyle Bağdat’ta bir araya gelen Takadum, Azim, Siyade, Ulusal Hasm ve Cemahir partilerinin katılımıyla kurulan Konsey, Sünni siyasi tutumların ortaklaştırılmasını hedefliyor. Ancak Meclis Başkanlığı için belirleyici olacak ismin hâlâ netleşmediği görülüyor. Aday belirleme sürecinin, Seçim Komisyonu’nun kesin sonuçları onaylamasından sonra netleşmesi bekleniyor.

“Henüz Ortak Bir İsim Yok”

Azim Koalisyonu yetkilisi Muhammed Daham el-Fehdawi, yaptığı açıklamada, “Şu ana kadar Konsey tarafından Meclis Başkanlığı için belirlenmiş resmi bir aday yok” dedi. Fehdawi, aday belirleme mekanizmasının uzlaşı temelinde işleyeceğini ancak isim üzerinde anlaşma sağlanamadığını belirtti.

Fehdawi’ye göre Takadum’un Halbusi üzerindeki ısrarı sürerse ikinci bir aday daha belirlenecek ve karar, Parlamento’daki oylamaya bırakılacak. Ancak Konsey’in bir sonraki toplantıda bakanlık dağılımı ve Meclis Başkanlığı puanları üzerinde anlaşarak bu krizi yumuşatma ihtimali bulunuyor.

Şii ve Kürt Bileşenlerin Duruşu Belirleyici

Fehdawi, Sünni tarafların temkinli hareket ettiğini, zira Meclis’in ilk oturumunda açıklanacak bir adayın Şii veya Kürt bileşenler tarafından reddedilebileceğini söyledi. Bu durumun, Meclis Başkanı’nın belirlenmesinde diğer siyasi blokların da rol oynayacağı anlamına geldiğini ifade etti.

Bakanlık paylaşımı konusunda ise sürecin Meclis Başkanlığı kadar sorunlu olmadığı, diğer başkanlık pozisyonlarında da benzer bir yaklaşımın geçerli olacağı belirtildi.

Uzlaşı ve “Puan” Sistemi

Konsey, yeni hükümette Sünnilere düşmesi beklenen altı bakanlığın dağılımı için iki temel kriter kullanıyor: uzlaşı ve puan sistemi.

Azim yöneticisi Azzam el-Hamdani, uzlaşı mekanizmasının sadece Konsey içinde değil, Şii ve Kürt siyasi aktörlerle ilişkiler açısından da zorunlu olduğunu vurguladı. Hamdani’ye göre Konsey’in göstereceği her aday, diğer bileşenlerin de onayını almak zorunda.

Uzlaşı sağlanamazsa devreye girecek puan sistemine göre Meclis Başkanlığı 25 puana, bir bakanlık ise 8 puana denk geliyor. Hamdani, Azim’in herhangi bir bakanlığı yönetebilecek kapasitede teknokrat kadrolara sahip olduğunu belirtti.

“Başkanlık Bir Şahsa Değil, Sünni Bileşene Aittir”

Hamdani, ilk toplantının amacıyla tarafları aynı masa etrafında toplamak olduğunu, ikinci toplantıda ise yaklaşım farklarının giderildiğini aktardı. Üçüncü toplantıda adayların netleşebileceğini ifade etti.

Hamdani’ye göre üzerinde uzlaşılan temel nokta şu:
Meclis Başkanlığı makamı bireysel bir kişinin ya da bir partinin değil, Sünni bileşenin hakkıdır ve bu makam Sünni Evin birinci sınıf liderleri tarafından doldurulmalıdır.

Seçim Sonuçları

9–11 Kasım tarihlerinde yapılan genel seçimlerde açıklanan kesin sonuçlara göre sandalye dağılımı şu şekilde oluştu:

• İmar ve Kalkınma Koalisyonu: 46
• Kanun Devleti Koalisyonu: 29
• Sadikun Hareketi: 27
• Takadum (İlerleme): 27
• KDP: 26
• Ulusal Devlet Güçleri İttifakı: 18
• Bedir Örgütü: 18
• KYB: 15

• Azim Koalisyonu: 15