SEROKA TBMM’Ê, Numan Kurtulmuş: “YASAYÊN KU DÊ BIKRIN 50 SALÊN ÇARÇOVEYÊ YA ŞERÊ LI PAŞÊ XWE BIŞÎNIN”

Seroka Meclîsa Mezin a Tirkiyeyê (TBMM), Numan Kurtulmuş, di Ankara de bi serokên misyonên xwecihên welatî û şandeyên mezin re di bernameya iftara xwe de hev bû, û di vê demê de derbarê pêvajoya aştiyê û çalakiyên herêmî ragihand.

Kurtulmuş got ku Tirkiyê di sala dirêj de ji ber şerên çalakî û silahdarî giranî biyanî xerc kirin û niha xebata siyasî ya berbiçav li ser kuştinên dawî û astengên siyasî tê xebitîn. Bi destpêka xebatên xwe ya komîsyona “Hevpeyivîn, Birayî û Demokrasiya Neteweyî” ya TBMM de, Kurtulmuş ragihand ku ji 5 Tebaxa vê salê ve 21 civîn hate kirin.

Seroka TBMM’ê got ku partiyên ku dîtinên siyasî yên cûda hene bi hev re di çarçoveya hevpar de pêdivî bikin. Ew wisa got:

“Bi tasfiyekirina têkoşeriyê û birinê silahan, yasayên ku dê were çêkirin, 50 salên şer û çalakî yên ku Tirkiyê li ber xwe kirine, dê li paşê xwe biparêzin. Pêvajoyê qediya xwe de, 86 milion gelê me, bi taybetî etnîk û mezhebî xwe nebin, dê di Tirkiyeyê de bi standardên demokratîk bilind wek hevpar bin.”

Pirsgirêka Filistîn û Pergala Navneteweyî

Kurtulmuş li ser pirsgirêka Filistîn jî axaft. Ew got ku pergala navneteweyî niha nekarî ye û Rêveberiya Neteweyên Yekbûyî û Şûna Ewlehiyê (UNSC) di nav de nekarî ye. Herdemên îsraêlî yên ku gotin “hemû erdên Rojhilata Navîn yê Îsraêlê ne” jî Kurtulmuş têkçûn kir. Ew got:

“Hingê ku pirsgirêka Filistîn nehat çarenûs kirin, aştiya domdar li herêmê nebe. Çarenûsa du dewletan divê zû jî were cîh kirin.”

Kurtulmuş jî li gorî hin gotinên “arz-ı mevud” an “gelê hilbijartî” berxwedan kir:

“Tu gel bi Xwedê nehat hilbijartin û tu erd jî ji kêsê nehat veşartin. Ev gotinên xerîb, aştiya herêmî têxist dikin.”

Li Sûriyê: Yekbûn û Rêveberiya Hemû Gelan

Di derbarê Sûriyê de, Kurtulmuş got ku sê bingehên sereke hene: rêveberiya hemû gelan têkildar bikin, tevahîya erdê li Sûriyê parastin û hemû tîmarên silahdar di bin hêza leşkerî yê neteweyî de yekbûn.

Kurtulmuş jî got: “Hemû gelê Sûriyê xwedî erdê ne” û divê her cure etnîk û mezhebî li rêveberiya nû de bin. Pêvajoya tevgerê ya di navbera Hêzên Demokratîk a Sûriyê (SDG) û hukûmeta Sûriyê de di berdewam e. Ew jî nîşan da ku ew ji bo Tirkiyê ewlehiya Sûriyê yek meseleya ewlehiyê ye.

Girêdayî Diplomasiya û Müzakerê

Li ser şerê Rûsya-Ukrayna jî Kurtulmuş got ku Tirkiyê ji destpêkê ve herdem li ser diplomasiya û pêvajoya müzakereye. Ew jî li ser mehmûdiyeta maseya aştiyê ya Dolmabahçe nîşan da, û got ku bi hêza silahê nemîne çarenûsa domdar nehatî destnîşan kirin.

Di bernameya iftarê de, Aden Houssein Abdillahi, şandeya Cibuti ya Ankara, jî rola Tirkiyê di dijwarî û bingeha insani de qewimî. Ew got ku qanûna navneteweyî divê li hemû dewletan wekhev were sepandin û çalakiyên Gaza yên li 21. sedsala vê bûne yek ji trajediyên herî mezin.