ŞANDIYAR GRAHAM JI BO MUTABEQATA SURÎYE–DSG REAKSÎYONA XWE YA YEKEM DAYE: “PIRSÊN MIN ZÊDE NE JI BERSIVAN”

Şandiyarê Amerîkî yê Partiya Komarparêz, Lindsey Graham, ragihand ku ew bi temkîn nêrîna xwe li ser peymana agirbestê û entegrasyonê ya ku di navbera Hikûmeta Geçî ya Sûriyeyê û Hêzên Sûriya Demokratîk (DSG) de hate ragihandin, nîşan dide. Graham got ku Washington hîn bi tevahî li ser naveroka peymanê agahdar nîne û got: “Bersivên ku min wergirtine kêm in, lê pirsên min pir in.”

Graham, ku bi nêzîkbûna xwe ya bi Donald Trump re tê zanîn, piştî ku di 18’ê Rêbendanê de peyman hate ragihandin, li ser platforma Xê daxuyanî kir û got ku hêvîdar e ku ev peyman encamên erênî bîne, lê belê hîn jî gelek nezelalî hene. Wî got: “Ez hêvî dikim ku peyman bi sozên hêvîdar tije be û guherînan mezin çêbike, lê hîn jî xemgînî û pirsên min hene.”

Çarçoveya peymanê çi ye?

Li gorî agahiyan, peymana ku ji 14 madeyan pêk tê, derketina hêzên DSG ji herêmên stratejîk yên wek Raqa û Dêrazor pêşniyar dike. Di bin şertan de, şervanên DSG piştî kontrola ewlehiyê, bi awayekî takekesî di Wezareta Parastinê û Wezareta Karên Navxweyî ya Sûriyeyê de têne entegrasyonkirin. Her weha gotin ku kontrola qadên neft û gazê, dergehên sînorî û girtîgehên sereke yên ku tê de şûphebarên DAIŞ têne girtin, dê were dayîn destê hukûmeta navendî ya li Şamê.

Berî ku peyman were ragihandin, hêzên hukûmetê li qada şer de pêşveçûnên bilez tomar kiribûn û li gelek herêman, di nav de bendavan, qadên neftê, bajaroka Tabqa û hin beşên Dêrazorê de kontrol bi dest xistibûn.

“Hevaltiya me bi DSG re ji bo ewlehiya neteweyî girîng e”

Graham, ku ji demek dirêj ve di Kongreyê de yek ji piştgirên sereke yên DSG ye, bi bîr xist ku yek ji berjewendiyên bingehîn ên ewlehiya neteweyî ya Amerîkayê li Sûriyeyê, hevaltiya bi DSG re ye. Wî got: “Me bi DSG, ku piraniya wan ji Kurdên pêk tê, li dijî DAIŞê re bi hev re şer kir. Ev hevaltiyê ji bo Amerîkayê girîng û haydar bû.”

Tirkiyê û Îsraîl di nav pirsan de

Graham her weha pirsên xwe derbarê bandorên herêmî yên peymanê de anî ziman. Wî pirs kir ka ev mutabeqat bi Tirkiyê û aktorên herêmî yên din re hatîye gotûbêjkirin an na. Her weha, wî bala xwe da ser hereketên dawî yên Hêzên Çekdar ên Tirkiyeyê li herêmên ku di bin kontrola DSG de ne. Di heman demê de, pirs kir ka di pêvajoyê de bi Îsraîl re şêwirandin hate kirin an na, yan jî Îsraîl pêşniyarekî dabû yan na.

Li Rojava demeke nû?

Ev mutabeqat, piştî ku Beşar Esed di sala 2024’an de hate hilweşandin, wek yek ji guherînên herî mezin ên strukturel ên li Sûriyeyê tê nirxandin. Peymana ku bi rêbertiya Ehmed Şara, armanca wê ew e ku hukûmeta derbasdar li ser piraniya welêt kontrolê xurt bike, di heman demê de tê wateya ku rêveberiya xweser a ku li Rojava û Bakurê Sûriyeyê zêdetir ji 10 salan de heye, bi awayekî fîlî bi dawî tê.

Hikûmeta Şamê ev peyman wek “gava yekbûna Sûriyeyê” pêşkêş dike, lê hîn jî pirsên girîng li ser şertên kontrolên ewlehiyê, rewşa rêveberiya herêmî li herêmên wek Hesekê û garantîkirina mafên kêmînayan hene. Graham jî destnîşan kir ku divê ev pirs bi zû ve were bersivandin.