KURTULMUŞ: DAXUYANÎYA ÎMRALIYÊ NAYE VEŞARTIN; HIN JI BO KU KURDÎ BIBE ZIMANÊ FERMÎ TALÊB NEHATÊ DANÎ

Serokê Meclîsa Netewe ya Tirkiyeyê (TBMM) Numan Kurtulmuş di derbarê seredana sê endamên komîsyona prosesê ku ji hêla wan ve hatiye kirin bo Îmraliyê de got: “Tu tiştê ji gelê raya giştî veşartî nehatiye kirin; ev civîn jî dê nebe veşartî.”

Li gorî hînkirinên heyetê, divê got bê ku tiştên wekî federasyon, konfederasyon, dewletê cûda an jî vekirina maddedan yên yekem û çaremîn yên Dastûrê temaşe nehatine kirin. Kurtulmuş diyar kir ku tu daxwazekî li ser ku kurdî were zimanê fermî jî nehatîye pêşkêş kirin û taleb di ser bilindkirina standartên dîmokratîkê merkezandî ye.

Kurtulmuş di ser seredana xwe ya derve—ku Tacîkistan û Özbekistan jî tê de—gotûbêjên rojnamevanan bi bersiv dida, got: dema ku di Tirkiyeyê, Sûriyeyê û Iraqê de tiştekî baş tê xuyan, divê proses bê encamkirin. Ew di derbarê civîna Îmralî de jî ev peyvên jêr da:

“Bê ku gotarên federasyonê, dewletê cûda, konfederasyonê an jî maddedan yên yekem-çaremîn ên Dastûrê were vekirin; bê ku daxwaza kurdî zimanê fermî bibe were kirin, daxwazên gelê me yên kurd divê bi standartên dîmokratîk ên herî bilind bên bicih kirin — ev tiştek careke din jî hate diyar kirin.”

“Tu prosesek veşartî nehatîye xebitandin”

Kurtulmuş derbarê tomarên civînê got:
“Wekî endamên komîsyona ku çûn Îmralî, wan wê tomar û temaşeyan li komîsyonê şandin. Girîng e ku xweseriya civînê bi komîsyonê re were parve kirin. Hîç tiştî heta îro ji gel ve nehatîye veşartin; ev civîn jî dê nebe veşartî. MÎT hemû gotûbêjên li wir tê tomarkirin.”

“Tewrê yê pêşveçûyî, zêdetir ji yê ku hate nîşandan”

Li gorî hînkirinên endamên komîsyonê, civîn “pir pozîtîf, pir çê” bûye. Kurtulmuş diyar kir:
“Dîtin ku fikrên ku ji Îmralî were xuyan zêdetir barîsî, çê û xwestara encamdanê ne.”

“Armanca me pêşniyara hevbeş e”

Li ser rapora komîsyonê, Kurtulmuş got ku dibe ku di nav partiên siyasî de li ser metinên hatine şandin hevdem berdewam bibe:
“Dema ku rapor temam bibe, karê komîsyonê qediya dike. Di nav raporê de dê pêşniyarên qanûnî, pêşniyarên idarî û tiştên ku wekî kemî tune ne bên tomar kirin. Hêviyê me ew e ku hemû partî li ser pêşniyarek hevbeş hevdu bibin.”

“Xwediyê vê prosesê Serokcumhur e”

Kurtulmuş îzah kir ku vê prosesê girtibe politike ya dewletê bi iradeya Serokcumhur:
“Eger ew rê ne vekirîya bûya, dibe nehatibûna vê aşamayê.”

“Divê li planên parçebûnê yên herêmî hişyar bin”

Kurtulmuş îzah kir ku siyaseta Îsraêl di derbarê parçebûna herêman, bi taybetî Sûriyeyê, hêsan tê dîtin:
“Ne divê kurdan li herêman were berdan milê Îsraêlê. Tirkiyeke bê-teror herêmekê bê-teror jî vedike. Divê me hişyar bin.”

“Siyaset dê karê xwe bike”

Li ser prosesê ava kirina sehên-silahdanê, Kurtulmuş got:
“Ew ku tê şopandin—wekî fesandina rêxistinê û sehên-birakirina çeteyê—karê parastina dewlet e. Heke ev proses tespit û tescil bibe, siyasî jî wê karê xwe bike.”

“Daxwaza ku kurdî bibe zimanê fermî tune ye”

Kurtulmuş dîsa diyar kir ku çarçoveya civînê zelal e:
“Li gorî hînkirinên heyetê, ne federasyon, ne konfederasyon, ne dewletê cûda û ne jî vekirina maddedan yên yekem-çaremîn. Jî li ser ku kurdî were zimanê fermî taleb tune ye. Taleb li ser bilindkirina standartên dîmokratîkê ye.”

Wî di encamê de jî got ku prosesê pêşeroj herî xeternak e û divê çete bi tiştên rastî û xemilandî vedibe silah û çalakiyên rêxistinî.