LI ŞANTİYEYA NEXWEŞXANEYA BAJARÊ AMEDÊ DE ÇALAKÎ HÊ JÎ DIDOMIN: MAFÊN ME BÊN DAYÎN!

Çalakiya karkerên avahiyê yên li şantiya Nexweşxaneya Bajarê Amedê, ku dibêjin ji ber endametiya sendîkayê rastî zextê tên û neçarî îstifayê tên kirin, roja xwe ya 14emîn de didomîne. Karkerên endamên Sendîkaya Karkerên Avahî û Rêyan (Yapı Yol-Sen) dixwazin şertên xebatê bên baştirkirin û mafên wan ên kesane bên dayîn. Mehmet Yariç, yek ji karkeran, bang li karkeran kir ku rêxistinbûn û piştgiriyê xurt bikin û got: “Ev bêedaletî li her qadê heye, em ê li dijî wê berxwe bidin.”

Karkerên ku li şantiya Nexweşxaneya Bajarê Diyarbekirê dixebitin, avakirina wê di Mijdara 2021ê de dest pê kiriye, dibêjin ku bi salan e bi pirsgirêkên mûçe û şertên xebatê re rû bi rû ne. Karkeran berê ji ber ku mûçeyên xwe distendin û şertên giran ên xebatê protesto kiribûn, du caran çalakî lidar xistibûn. Niha jî ji bo protestokirina derxistina karkeran ji karê ku ew dibêjin ji ber endametiya wan a sendîkayê pêk hatiye, careke din dest bi çalakiyê kirine.

Di çalakiya 75 karkerên endamên Yapı Yol-Sen de, daxwaz tê kirin ku birînên bêheq ên mûçeyan bên rawestandin, pereyên bîmeya civakî (SGK) li gorî mûçeya rastîn bên dayîn, pereyên mesaiya zêde û mesaiya roja Yekşemê bên dayîn, lêçûnên rê bên vegerandin û pirsgirêkên ewlehiya kar bên çareserkirin. Karker bi govendê çalakiya xwe didomînin û dibêjin ku ji ber bikaranîna mafên sendîkayî rastî zext û gefan tên. Ew diyar dikin ku heta daxwazên wan neyên bicihanîn, dê têkoşîna xwe bidomînin.

‘JI BER KU EM SENDÎKALÎ NE, EM RASTÎ MOBBÎNGÊ HATIN’

Mehmet Yariç, endamê Yapı Yol-Sen, got ku li şantiyê ne tenê karkerên sendîkalî, lê hemû karker di bin zextê de ne û şertên xebatê jî roj bi roj dijwartir dibin.

Yariç got ku nêzî sê meh berê jî pirsgirêkek derbarê derxistina karkeran ji karê de derketibû. Li gorî gotina wî, piştî ku sendîka wan hat gazîkirin, lihevhatinek pêk hat û karkeran xebata xwe domand. Lê piştî wê, zexta li ser karkerên sendîkalî zêdetir bû. Yariç diyar kir ku ew rastî mobbîngê giran hatine.

Yariç bal kişand ser vê yekê ku karên herî xeternak û westîner timî didan wan û got: “Ji sedî 90ê karan me dikir, lê karên hêsantir didan karkerên ku ji aliyê kardêr ve dixebitîn. Ji ber ku em sendîkalî bûn, her tim di bin zextê de bûn. Her roj me bi derxistina ji karê tehdîd dikirin. Têxistina du-sê xulekan jî bû sedema tehdîda derxistina ji karê.”

‘JI BER KU DU DEQÎQE ZÛ ÇÛYÎN XWARINÊ, MÛÇEYÊN ME KÊM KIRIN’

Yariç diyar kir ku di vê pêvajoyê de tewra dema navbera xwarinê jî bûye sedema pirsgirêkê. Wî got:

“Di dawiyê de, bi hinceta ku me xwarinê yek, du an sê deqîqe zûtir xwar, nîv roj mûçeyên me jêbirin. Ji piraniya me, heta ji hemûyan, pere hatin birîn. Em nerazîbûna xwe nîşan dan û gotin ku em ev birînan qebûl nakin. Pargîdaniya sereke Gürbağ bû, pargîdaniya peymanpêkera jêrîn jî Hermet bû. Kesekî berpirsiyar ku ez difikirim navê wî Ali Ülküsever bû, mûçeyên rojane yên hemûyan jêbir. Me qebûl nekir ku ji ber ku me du-sê deqîqe zûtir çû xwarinê, mûçeyên me bên birîn. Piştre ji me re gotin: ‘Yê ku naxwaze qebûl bike, derî li wir e; here îmze bike, îstifa xwe bide û here.’”

‘KARKER LI HER QADÊ DI BIN ZEXTÊ DE NE’

Yariç got ku ji ber nerazîbûna xwe ya li hemberî birîna mûçeyan û parastina mafên xwe, karker neçarî îstifayê hatine kirin û dixwestin bêyî ku ti pere bistînin ji karê derkevin. Wî diyar kir ku ew ev dayîn û ferzî qebûl nekirin, gazî sendîkaya xwe kirin û roja din dest bi çalakiyê kirin.

Yariç got ku li Tirkiyeyê karkerên sendîkalî rastî zext û gefan tên. Li gorî wî, mafên karkeran nayên dayîn û di bûyerên ku karkeran jiyana xwe ji dest didin de jî mafên wan nayên parastin. Wî got divê binirxandina karkeran wek kesên kêmqîmet û tenê bihêlin, bi dawî bibe. Wî wiha got:

“Ev bêedaletî dê heta kengî bidome? Em dê heta kengî neçar bin ku berxwe bidin? Ji bo ku em mafên xwe bistînin, çima divê her tim têkoşînê bikin? Em êdî dixwazin kesek destwerdanê bike û vê rewşê çareser bike.”

‘HETA MAFÊN XWE BISTÎNIN, EM LI VIR IN’

Yariç bang li karkeran kir ku rêxistinbûnê xurt bikin û ji gelê Amedê û rêxistinên civaka sivîl ên bajêr xwest ku piştgiriyê bidin wan. Wî anî ziman ku karker ji bo debara malbatên xwe dixebitin û mafên wan ên qanûnî nayên hiştin ku bikar bînin.

Yariç got: “Her kesê ku li vir dixebite zarok, dê û bav û hevjîn heye. Em hemû bi xebatê hewl didin debara malbatên xwe bikin. Her yek ji me malbatek heye ku em berpirsiyariya wê hildigirin û divê debara wê bikin. Mafên qanûnî hene ku dewletê daye me, lê nahêlin em van mafan bikar bînin. Ev zilm dê heta kengî bidome? Em dixwazin ev tiştên ku diqewimin bilez bi dawî bibin. Divê gel û rêxistinên civaka sivîl ên bajêr piştgiriyê bidin me. Heta em mafên xwe bistînin, em ji vir naçin.”