KONFERANSA KNK’YÊ LI BRUKSELÊ DEST PÊ KIR: KURDAN DI NY’Ê DE NÛNERÎ Û STATÛ DIXWAZIN

Konferansa ku bi bangewaziya Kongreya Neteweyî ya Kurdistanê (KNK) li paytexta Belçîkayê Brukselê ji bo nûneriya Kurdan li cem Neteweyên Yekbûyî (NY) û bidestxistina statûyek navneteweyî hat lidarxistin, dest pê kir. Di konferansê de ku nûnerên partî û saziyên siyasî, akademîsyen û pisporên hiqûqa navneteweyî ji çar parçeyên Kurdistanê û welatên cuda yên cîhanê beşdar dibin, dê xebatên dîplomatîk bên nîqaşkirin ku armanc ew e nêzî 60 milyon Kurd li qada navneteweyî bi nasname û îradeya xwe bên nûnerîkirin.

Konferans li Zanîngeha Vrije Universiteit Brussel (VUB) pêk hat. Pisporê hiqûqê yê Amerîkî Barry Fisher, akademîsyen Miloon Kothari ku di saziyên Neteweyên Yekbûyî de xebitîye û hevjîna wî, wezîrê berê yê karên derve yê Îzlandayê Ögmundur Jónasson û Coni Ledesma ku di warê hiqûqa navneteweyî de dixebite, beşdarî konferansê bûn.

Konferans bi xwendina sirûda Ey Reqîb û deqeyek rêzgirtinê dest pê kir. Piştre hilbijartina serokatiya konferansê pêk hat. Fehmi Vergili, Nilüfer Koç û Wirya Qaradaxi wekî endamên serokatiyê hatin hilbijartin.

Nilüfer Koç, ku ji bo serokatiyê axivî, bal kişand ser vê yekê ku nêzî sedsalekê ye Kurd li qada navneteweyî bêyî ku bi nav û nasnameya xwe bên nûnerîkirin mane. Koç pirsî: “Çima Kurd jî wekî neteweyên din bi navê xwe naaxivin?” Wê got armanca sereke ya konferansê nîqaşkirina vê pirsê û mijara nûneriya navneteweyî ya Kurdan e. Koç diyar kir ku nasname û mafê nûneriya 60 milyon Kurd dê bêne nîqaşkirin û KNK ev xebat nêzî salekê ye bi awayekî berfireh dimeşîne.

ZEYNEP MURAD: KARÊKÎ STRATEJÎK Û DEMDIRÊJ E

Hevseroka KNK’ê Zeynep Murad got ku wan nêzî salekê ye xebatên dîplomatîk dimeşînin û bi partî û saziyên siyasî yên li Kurdistanê re hevdîtin kirine. Wê diyar kir ku ev xebat ji aliyê koma dîplomasiya KNK’ê ve tên meşandin û ev peywir xwedî taybetmendiyeke stratejîk û demdirêj e.

Murad got: “60 milyon mirov di erdnîgariya xwe de bi çand û nasnameya xwe dijîn. Lê di saziyeke navneteweyî de nûneriya wan tune ye. Îro em ê li ser vê mijarê nîqaş bikin.”

KARAMUS: DIVÊ HELWESTEKE NETEWEYÎ YA HEVBEŞ BÊ AVAKIRIN

Hevserokê KNK’ê Ahmet Karamus got ku ev konferans ji bo têkoşîna gelê Kurd rojeke dîrokî ye. Wî diyar kir ku daxwaza statûyê li çar parçeyan û nûneriya Kurdan li cem NY êdî wekî mijareke hevpar derdikeve pêş.

Karamus got: “Îro rojeke dîrokî ye. Di têkoşîna gelê Kurd de rojeke dîrokî ye. Îro êdî statûya gelê Kurd li çar parçeyan di hişê gel de derketiye holê. Çar parçeyan êdî di NY’ê de nûnerî û statû dixwazin.”

Karamus diyar kir ku li cîhanê, Rojhilata Navîn û çar parçeyên Kurdistanê guhertinên girîng, hesas û xeternak pêk tên. Li gorî wî, pêvajoya nû hem xetereyan hem jî derfetên girîng ji bo tevgera Kurd û pêşeroja gelê Kurd bi xwe re tîne.

Wî got ku birêvebirina serkeftî ya vê pêvajoyê ji bo hebûn, îrade û têkoşîna gelê Kurd pêwîst e. Karamus bal kişand ser girîngiya yekîtiyê û avakirina helwesteke neteweyî ya hevpar li hember gefan. Wî diyar kir ku pêvajoya serlêdana ji bo bidestxistina statûya gelê Kurd li cem NY dikare alîkariya Kurdan bike ku bi hev re tevbigere û got: “Di vê pêvajoyê de divê gelê me di yekîtiyê de be.”

Karamus anî ziman ku KNK heta niha ji bo yekîtiya neteweyî gelek hewl daye, lê hêj negihîştiye encamên ku dixwaze. Wî got ku heyetek ji bo amadekariya serlêdana NY’ê hatiye avakirin û li herêmên cuda xebatan dike da ku şert û mercan li cihê xwe binirxîne û nîqaş bike.

Karamus diyar kir ku li Rojava, Bakur û Ewropayê xebat hatine meşandin û li Silêmanî, Qendîl û Hewlêrê jî hevdîtin hatine kirin. Wî got ku hevdîtinên bi hemû partî û aliyên siyasî re encamên erênî dane. Bi taybetî, hevdîtinên bi hemû partî û rêveberiya Başûrê Kurdistanê re hêviyeke nû derxistine holê.

Karamus got: “Cara yekem bû ku me bi hemû partî û rêveberiya Başûrê Kurdistanê re hevdîtin û nîqaş kirin. Hêviyeke mezin derket holê. Di vê pêvajoya nû de hêvî û derfeta bi hev re û bi awayekî hevpar tevbigerinê derket holê. Hevdîtin cara yekem bû ku ewqas erênî derbas bûn.”

Wî diyar kir ku piştî hevdîtinan ji bo tevbigerina hevpar zemîneke baş hatiye amadekirin. Karamus got ku xebat dê bidomînin û têkilî bi Bakur, Rojava, Başûr û dîasporayê re dê bên domandin. Wî got ku tevî cudahiyên di nav Kurdan de, di aliyên ku wan re hevdîtin kirine de nêrîneke erênî û meyleke ji bo tevbigerina hevpar hatiye dîtin. Karamus hêvî kir ku di demeke nêz de agahiyên nû û pêşketinên nû bên ragihandin.

Ahmet Karamus di dawiya axaftina xwe de bang li partiyên siyasî yên çar parçeyên Kurdistanê, saziyên li derveyî welêt û siyasetmedaran kir.

NÛNERÎ Û STATÛ LI CEM NY’Ê DI ROJEVA KONFERANSÊ DE YE

Di danişînên konferansê de ku dê tevahiya rojê bidomin, dê aliyên hiqûqî û siyasî yên nûneriya Kurdan li qada navneteweyî, armanca bidestxistina statûya çavdêriyê li cem NY û destpêşxeriyên dîplomatîk ên vê yekê bên nîqaşkirin.

Di nîqaşan de ku pispor, akademîsyen û nûnerên partî û saziyên siyasî beşdar dibin, dê aliyên hiqûqî û siyasî yên nûneriya navneteweyî ya Kurdan bên nirxandin. Her wiha, avakirina helwesteke hevpar a Kurdî, xurtkirina bingeha hevkariyê di navbera strukturên siyasî û saziyan de û çarçoveya xebatên dîplomatîk li cem NY jî di rojeva konferansê de ne.

Konferans bi pêşkêşiyên kesên pispor di warê hiqûqa navneteweyî û mafên mirovan de didome.