VEYSÎ AKTAŞ: JI BO SERKEFTINA AŞTIYÊ, RONAKBÎR DIVÊ BEŞDARÎ PÊVAJOYA AŞTIYÊ BIN

Siyasetmedarê Kurd Veysi Aktaş, di konferansa bi sernavê “Li pêvajoyên aşitî û wekheviyê de lihevkirin, rola wêjeyê, ziman û ronakbîran di aşitî û wekheviyê de” de, ku li Amedê hate lidarxistin, axivî û got ku ji bo serkeftina pêvajoya aştiyê, divê ronakbîr berpirsiyariyên xwe yên civakî pêk bînin û bi awayekî çalak tevlî pêvajoyê bibin.

Konferansa ku ji aliyê PENa Navneteweyî, Kurdî PEN, Şaredariya Mezin a Amedê û şaredariyên Sûr, Yenişehir, Rezan û Peyas ve bi hev re hate organîzekirin, li Salona Konferansê ya Alî Emîrî dest pê kir. Konferans bi beşdariya nûnerên civaka sivîl û partiyên siyasî, nivîskar, helbestvan û akademîsyenan, bi rêzgirtina ji bo kesên şehîd dest pê kir.

Serokê PENa Kurd û nivîskar Ömer Fidan diyar kir ku divê nivîskar û kesên di warê wêjeyê de dixebitin di avakirina aştiyê de berpirsiyariyê hilgirin. Wî got armanca wan ew e ku konferans bibe alîkar ji bo aştiyeke bi rûmet. Fidan her wiha got ku ew ê ji bo gihîştina pêvajoyê bi serkeftinê têkoşîna xwe bidomînin.

Endama Meclisa Dayikên Aştiyê Mürüvet Demir jî bala xwe kişand ser zext û tundiya ku di dema borî de ji ber axaftina bi Kurdî li hemberî gelê Kurd hate kirin. Demir tekez kir ku gihîştina Kurdî ya îroyîn encama têkoşîna demeke dirêj e.

AZADIYA WÊJEYA KURDÎ Û AZADKIRINA GIRTIYAN

Nivîskar Mizgin Ronak diyar kir ku di girtîgehan de gelek kesên wêjeyê hene û bal kişand ser girîngiya gihandina berhemên wan ji gel re. Ronak got ku wêjeya Kurdî xwedî dîrok û dewlemendiyeke xurt e. Wê bang li nivîskar kir ku tevî zextan hilberîna wêjeyî bidomînin û berhemên xwe bigihînin gel.

Nivîskar İlhan Sami Çomak jî got ku ji bo serkeftina pêvajoya aştiyê divê azadiya zimanê dayikê were misoger kirin û girtiyên siyasî bên berdan. Çomak bala xwe kişand ser rewşa girtiyên ku bi salan di girtîgehan de ne û girtiyên nexweş.

Hevseroka Şaredariya Mezin a Amedê Serra Bucak jî diyar kir ku bê bingehgirtina azadiya zimanî ya gelan, aşitî ne gengaz e. Bucak tekez kir ku divê her kes bikaribe bi zimanê xwe yê dayikê biaxive, stranên xwe bibêje û berhemên wêjeyî biafirîne.

ROLA WÊJEYÊ DI PÊVAJOYÊN AŞTIYÊ DE

Konferans bi panela bi sernavê “Wêje, ziman û mafên gerdûnî di pêvajoyên aştiyê de” berdewam kir.

Serokê PENa Navneteweyî Burhan Sönmez, ku di panela bi rêveberiya Diba Keskin de pêk hat de axivî, got ku nivîskar di avakirina aştiyê de roleke girîng digirin. Sönmez diyar kir ku divê nivîskarên cîhanê zimanê aştiyê biafirînin û beşdarî vê pêvajoyê bibin.

GIRÎNGIYA ZIMANÊ DAYIKÊ JI BO ÇAND Û HUNERÊ

Nivîskar Bêrîvan Doski diyar kir ku zimanê dayikê bingeha nasname, çand û pêşerojê ye. Wê got ku Kurdî tevî êrîşên li ser wê têne kirin, pêşketina xwe didomîne.

Doski got ku divê Kurd bi lidarxistina festîvalên çand û hunerê têkoşîna hevpar xurt bikin, vê têkoşînê veguhezînin qadên wêjeyê û bi nivîskarên gelên cuda re bicivin.

RONAKBÎR DIVÊ TÊKILIYA XWE YA BI CIVAKÊ RE QUT NEKIN

Siyasetmedarê Kurd Veysi Aktaş diyar kir ku pêvajoya aştiyê ji bo hemû gelan girîng e. Wî got ku divê ronakbîr rola kesên rê nîşanî civakê didin û rê li pêşiya wê vedikin, bilîzin.

Aktaş anî ziman ku ger ronakbîr ji rastiya civakê dûr bikevin, dikevin rewşeke elîtîst. Wî tekez kir ku têkoşîna di warê çand, huner û ziman de jî parçeyeke girîng a siyaseta ye.

Aktaş got ku ronakbîr di têkoşîna aştiyê û azadiyê de berpirsiyariyên xwe bi têra xwe pêk neanîne. Wî diyar kir ku divê kesayetiya ronakbîrî ya ku bi civakê re têkilî datîne û rê li pêşiya jiyana hevpar vedike, were pêşxistin.

BERPIRSIYARIYA RONAKBÎRAN DI PÊVAJOYA AŞTIYÊ DE

Aktaş di nirxandinên xwe yên derbarê Pêvajoya Civaka Demokratîk û Aştiyê de got ku ronakbîr di gihîştina pêvajoyê bi serkeftinê de xwedî roleke girîng in û wiha axivî:

“Pêvajoya aştiyê ji bo hemû gelan xwedî cihekî girîng e. Di gihîştina vê pêvajoyê bi serkeftinê de rola ronakbîran girîng e. Ronakbîr xwedî roleke rê vekirin û ronîkirina civakê ne. Ger ronakbîr têkiliya xwe bi rastiya civakê re qut bikin, dikevin kesayetiyeke elîtîst. Ev kesayetî dibe sedema qutbûna têkiliya wan bi civakê re.

Di vê pêvajoyê de divê her kes pênaseya aştiyê, azadiyê û jiyana wekhev baş bizane. Divê ronakbîr di vê mijarê de rola xwe bilîzin. Di qonaxa ku em gihîştine de kêmasiyek di vê warî de heye. Divê bi ramana kûr civakê biguherînin. Kêmasî hene, lê xebat jî hene. Ev xebat ne têra xwe ne. Divê ronakbîr di pêvajoyê de rola xwe bilîzin. Ronakbîr hîn di astekê de nînin ku berpirsiyariyên xwe pêk bînin.

Siyaset tenê têkoşîna li dijî desthilatdaran nîne; her wiha têkoşîn li qadên çand, huner û ziman e. Dema ku ronakbîr ji siyasetê dûr dikevin, dibin kesayetiyên razber û tenê rewşenbîrî.”

PÊVAJOYÊ JI SÊ QONAXAN PÊK TÊ

Aktaş di derbarê qonaxên pêvajoyê û rewşa heyî de jî axivî û bala xwe kişand ser girîngiya têkoşîna ji bo avêtina gavên hiqûqî. Wî diyar kir ku pêvajo ji sê qonaxan pêk tê û ew niha di qonaxa derbasbûna bo qonaxa duyemîn de ne. Aktaş got ku di vê qonaxê de astengiyek çêbûye.

Aktaş gotinên xwe wiha domand:

“Di pêvajoyê de têkoşîna ku em ê ji bo avêtina gavên hiqûqî bidin girîng e. Ev pêvajo ji sê qonaxan pêk tê. Em di qonaxa derbasbûna bo qonaxa duyemîn de ne. Di vê qonaxê de astengiyek heye. Pêvajo gihîştiye qonaxekê ku kesê xwedî rêxistinkirineke baş be, ew ê bi ser bikeve. Ji ber vê yekê divê em bi gel re rêxistinkirina xwe xurt bikin.

Têkoşîna ku ji civakê qut bûbe qet nikare bi ser bikeve. Di têkoşîna jin, ekolojî, çand û azadiyê de rêxistinkirina ronakbîran xwedî cihekî girîng e. Ji bo serkeftina aştiyê, divê ronakbîr hay ji rol û mîsyona xwe hebin û tevlî pêvajoyê bibin. Pêwîst e kesayetiya ronakbîrî ya ku dengê xwe digihîne wijdana civakê û bi rêbazên rast tev digere, were pêşxistin.”

Nivîskar German Rojas jî di panelê de axivî û bala xwe kişand ser girîngiya têkiliya wêje û çandê bi jiyana civakî re. Rojas got ku divê ronakbîr hêza xwe ya qanîkirinê pêş bixin û rêxistinkirina xwe xurt bikin.