SURİYE, ESAD DÖNEMİNDEN KALAN KİMYASAL SİLAH MALZEMELERİNİ İMHA ETMEYE BAŞLADI

Suriye’nin yeni yönetimi, Beşar Esad döneminden kalan kimyasal silah programına ait malzemelerin imhasına başladı. Suriye’nin Birleşmiş Milletler (BM) Daimi Temsilcisi İbrahim Olabi, BM Güvenlik Konseyi’nde yaptığı açıklamada başlayan süreci “tarihi bir an” olarak nitelendirdi.

Olabi, bunun Esad yönetiminin devrilmesinden bu yana gerçekleştirilen ilk imha operasyonu olduğunu belirterek, yeni yönetimin temel amacının kimyasal silah malzemelerinin yanlış kişilerin eline geçmesini engellemek ve Suriye ile bölgenin güvenliğini sağlamak olduğunu söyledi.

KİMYASAL SALDIRILARLA GÜNDEME GELEN PROGRAM

Suriye’nin kimyasal silah programı, 13 yılı aşkın süren iç savaş boyunca en tartışmalı konulardan biri oldu.

21 Ağustos 2013’te Şam yakınlarındaki Doğu Guta bölgesinde meydana gelen kimyasal saldırıda 1.400’den fazla kişi yaşamını yitirmişti. ABD istihbaratı tarafından dönemin Suriye hükümetine atfedilen saldırının ardından Suriye, ABD ve Rusya’nın baskısıyla Kimyasal Silahların Yasaklanması Örgütü’ne (OPCW) katılmış ve kimyasal silah stoklarını açıklayarak bunların imha edilmesini kabul etmişti.

Ancak uluslararası denetçiler, daha sonraki süreçte Esad yönetiminin kimyasal silah programının tamamını açıklamadığı ve yürütülen soruşturmaların önüne geçtiği sonucuna ulaşmıştı.

OPCW de 2021 yılında Suriye’nin kimyasal silahların kullanımına ilişkin yükümlülüklerini ihlal ettiği gerekçesiyle ülkenin örgüt bünyesindeki bazı haklarını askıya almıştı.

42 KİMYASAL MÜHİMMAT İMHA EDİLDİ

Esad’ın Aralık 2024’te iktidardan düşmesinin ardından Suriye’nin yeni yönetimi, kimyasal silahların imhası konusunda OPCW ile işbirliği yapacağını açıkladı.

Yeni yönetim, OPCW denetçilerinin ülkede sürekli olarak görev yapmasına, şüpheli bölgeleri incelemesine, mevcut stokları güvence altına almasına ve geçmişteki kimyasal saldırılarla ilgili bilgi toplamasına imkan sağladı.

BM’nin silahsızlanmadan sorumlu üst düzey yetkilisi Izumi Nakamitsu, OPCW ekiplerinin geçen ay 42 hava bombasının geri döndürülemez biçimde imha edildiğini doğruladığını açıkladı.

Nakamitsu, bunun 2014 yılından bu yana Suriye’ye ait kimyasal mühimmatın imhasının OPCW tarafından ilk kez doğrulanması anlamına geldiğini belirtti.

ABD, Suriye’nin yeni yönetimine OPCW ile işbirliğini sürdürmesi çağrısında bulunurken, Çin ve Rusya da kimyasal silahların imhası konusunda kaydedilen ilerlemeyi memnuniyetle karşıladı.

Eski Suriye Devlet Başkanı Beşar Esad ise Aralık 2024’te Şam’ın yeni güçlerin kontrolüne geçmesinden önce ülkeyi terk ederek Rusya’nın başkenti Moskova’ya gitmişti.