İHD RAPORU: KALICI BARIŞ İÇİN DEMOKRATİK REFORMLAR ŞART

İnsan Hakları Derneği (İHD), 1 Ekim 2024-1 Temmuz 2026 dönemini kapsayan **”PKK-Barış Süreci İzleme Raporu”**nu kamuoyuyla paylaştı. Raporda, silahlı çatışmaların sona ermesinin önemli bir gelişme olduğu belirtilirken, kalıcı ve sürdürülebilir barışın ancak kapsamlı demokratik ve hukuki reformlarla mümkün olabileceği vurgulandı.

Amed Barosu’nda düzenlenen toplantıda İHD Eş Genel Başkanı Cihan Aydın tarafından açıklanan rapor, kamuya açık kaynaklar esas alınarak hazırlandı. Raporda, barış sürecinin gelişimi, TBMM bünyesinde kurulan komisyonun çalışmaları ile sürecin insan hakları ve hukuk alanındaki etkileri değerlendirildi.

Raporda, barış sürecini izlemekle görevli resmi ve bağımsız bir mekanizmanın bulunmadığına dikkat çekilerek, bu boşluğun sivil toplum kuruluşları tarafından doldurulmaya çalışıldığı ifade edildi.

İHD, 2025 yılını silahlı çatışmaların sona erdiği ancak insan hakları, demokrasi, adalet ve temel özgürlükler alanlarında ciddi gerilemelerin yaşandığı bir dönem olarak değerlendirdi. Raporda; yargı bağımsızlığı, kayyım uygulamaları, ifade ve basın özgürlüğü, toplantı ve gösteri hakkı, ayrımcılık yasağı ile yaşam hakkı gibi temel alanlarda olumsuz gelişmeler yaşandığı kaydedildi.

Rapora göre, Şubat-Haziran 2026 dönemi barış sürecinin “dördüncü evresi” olarak tanımlandı. Bu dönemin, kapsamlı bir çerçeve yasa beklentisinin sürdüğü ancak sürecin ivme kaybettiği bir aşama olduğu belirtilirken, 1 Temmuz 2026 itibarıyla sürecin duraklama döneminde bulunduğu tespiti yapıldı.

İHD, silahların susmasının tek başına kalıcı barış için yeterli olmadığını belirterek, TBMM’de kapsamlı bir çerçeve yasanın çıkarılması, demokratikleşme reformlarının hayata geçirilmesi, kayyım uygulamalarına son verilmesi, ifade özgürlüğünün güvence altına alınması ve faili meçhul cinayetlerin araştırılması için hakikat mekanizmalarının oluşturulması çağrısında bulundu.

Raporda ayrıca, bağımsız izleme mekanizmalarının resmen tanınması, sivil toplumun barış sürecine daha etkin katılımının sağlanması ve uluslararası kuruluşların sürece desteğinin sürdürülmesi önerildi.

İHD, raporunda Abdullah Öcalan’ın silahsızlanma sürecindeki rolüne de değinerek, örgüt tabanında alınacak kararların kabul görmesi açısından etkili bir aktör olarak değerlendirildiğini belirtti. Raporda, çatışma çözümü süreçlerinde lider aktörlerin güven oluşturma ve kararların uygulanmasında önemli rol oynadığı ifade edilerek, sürecin kurumsal ve hukuki bir zeminde yürütülmesi gerektiği vurgulandı.

Raporda ayrıca infaz hukukunda yapılacak düzenlemeler, “umut hakkı” konusunda adım atılması, hukukun üstünlüğünün güçlendirilmesi, mağdur haklarının gözetilmesi, karar alma süreçlerinin şeffaf ve demokratik biçimde yürütülmesi gerektiği ifade edildi.

İHD, raporunu, “Sürecin başarısı; güvenlik, hukuk, demokrasi ve toplumsal uzlaşının birlikte güçlendirilmesine bağlıdır” değerlendirmesiyle tamamladı.