EFRÎN’E DÖNÜŞ SÜRÜYOR: GÜVENLİK YOK, EVLER HALA İŞGAL ALTINDA

2018’den bu yana yerinden edilen Efrînli siviller kademeli olarak kentlerine dönmeye başlasa da, geri dönen yüzlerce aile kendi evlerine yerleşemiyor. Bölgede mülkiyet sorunları, güvenlik zafiyeti ve insan hakları ihlalleri devam ederken, birçok aile ya kamplarda ya da akrabalarının yanında yaşam mücadelesi veriyor.

Efrîn, Serêkaniyê ve Girê Spî kentleri 2018 ve 2019 yıllarında düzenlenen askeri operasyonların ardından kontrol değişimi yaşadı. Bu süreçte yüzlerce sivil hayatını kaybederken, binlerce kişi yaralandı ya da göç etmek zorunda kaldı. Bölge halkının büyük bölümü Şehba’daki kamplara sığınırken, bir kısmı Halep ve Rojava’nın farklı bölgelerine dağıldı.

İşgalin ardından bölgeye dışarıdan getirilen grupların yerleştirilmesiyle demografik yapı önemli ölçüde değişti. Yerel halkın evleri ve tarım arazileri el değiştirdi, ekonomik yapı büyük ölçüde zarar gördü. Ayrıca eğitim ve idari sistemde yapılan değişikliklerle bölgedeki kültürel yapı da dönüşüme uğradı.

29 Ocak 2026’da imzalanan anlaşma ile bazı bölgelerde yerinden edilen sivillerin geri dönüşü öngörülse de, uygulamada ciddi sorunlar yaşanıyor. Mart ve Nisan aylarında gerçekleşen üç ayrı kafileyle bin 400’den fazla aile Efrîn’e döndü, ancak bu ailelerin büyük bölümü evlerine yerleşemedi. En az 5 bin ailenin ise dönüş için beklediği belirtiliyor.

Geri dönen ailelerin önemli bir kısmı, evlerinin boşaltılmaması nedeniyle barınma sorunu yaşıyor. Bu aileler ya akrabalarının yanına yerleşiyor ya da geçici kamplarda yaşamlarını sürdürüyor. Kamplarda altyapı eksikliği, hijyen sorunları ve temel ihtiyaçlara erişimde ciddi sıkıntılar yaşandığı ifade ediliyor.

Bölgedeki insan hakları savunucuları, bazı silahlı grupların evleri terk etmediğini ve ev sahiplerinden yüksek miktarlarda para talep ettiğini belirtiyor. İddialara göre, evlerine dönmek isteyen ailelerden binlerce dolar talep ediliyor ve ödeme yapamayanlar mülklerine erişemiyor.

Öte yandan güvenlik sorunları da sürüyor. Geri dönen sivillerin hırsızlık, saldırı ve kötü muameleye maruz kaldığı yönünde çok sayıda şikayet bulunuyor. Bölgedeki güvenlik yapısının bu olayları önlemede yetersiz kaldığı ve faillerin çoğu zaman tespit edilmediği ifade ediliyor.

Serêkaniyê ve Girê Spî’de de benzer bir tablo yaşanıyor. Bu bölgelerde de evlerin tahrip edildiği, mülklerin zarar gördüğü ve geri dönüş sürecinin güvenlik gerekçeleriyle sınırlı kaldığı belirtiliyor. Yetkililer, güvenliğin sağlanması ve mayınların temizlenmesinin geri dönüş sürecinin en önemli şartları arasında olduğunu vurguluyor.