SEROKÊ SÜDEF’Ê TÜRKER: EM PÊVAJOYA AŞTIYÊ PIŞTGIRÎ DIKIN, EM AMADE NE KU ERKA LI SER MILÊ ME BÛ YE BIKIN

Serokê Federasyona Komeleyên Suryaniyan (SÜDEF) Evgil Türker got ku Pêvajoya Aştî û Civaka Demokratîk ji bo Suryaniyan û kêmneteweyan hêviyên girîng afirandiye û wan piştgirî dikin. Türker got: “Em müzakereya Birêz Öcalan a bi dewletê re û yasaya ku ji Meclîsê derbas bûye piştgirî dikin. Em amade ne ku her tiştê ku li ser milê me dikeve bikin.”

Evgil Türker li ser Pêvajoya Aştî û Civaka Demokratîk nirxandin kir û got ku ji ber pevçûnên berê, kuştinên bêkes û polîtîkayên li dijî nasnameyên cuda, piraniya civaka Suryanî neçar ma ku koç bike.

Türker diyar kir ku ji nîvê salên 1980’an û bi taybetî di destpêka salên 1990’an de rewşa pevçûnê li herêmê bandoreke girîng li ser civaka Suryanî kiriye. Wî got ku gelek Suryanî hatine kuştin û hin kuştin, her çend ku kesên ku wan kiribûn nepenî nebûn, wekî kuştinên bêkes hatine tomarkirin. Türker got ku êrîş û kuştinên li derdora Midyad, Hezex, Silopiya, Elkê û Şirnexê bandoreke kûr li ser civakê hiştiye.

BANDORA PÊVAJOYÊN AŞTIYÊ LI SER VEGERA SURYANIYAN

Türker got ku di sala 1999’an de, piştî bangewaziya Abdullah Öcalan û vekişîna gerîlayên Tevgera Kurdistanê ji Tirkiyeyê, bi kêm bûna pevçûnan re ji bo Suryaniyan jî hawîrdoreke aramtir derket holê. Wî diyar kir ku di vê demê de Suryanî dest bi serdana axa xwe kirin û girêdana xwe ya bi Tirkiyeyê re ji nû ve xurt kirin. Türker got ku di pêvajoya çareseriyê ya salên 2013-2015’an de jî rewşeke bi vî rengî hatiye jiyîn.

Türker got ku civaka Suryanî ji ber tiştên ku di demên berê de hatine jiyîn ji siyaseta dûr maye, lê tevî vê yekê civak pêvajoya heyî ji nêz ve dişopîne û bi taybetî li Mêrdîn û derdora wê hêviyên mezin hene.

Wî diyar kir ku bi pêşketina hawîrdora aştiyê re rê li ber azadiya fikir û derbirînê û çalakiyên demokratîk dikare vebe. Türker got ku Suryanî dixwazin vegerin welatê xwe, gundên xwe, axa xwe û nirxên xwe biparêzin.

Türker got ku wekî SÜDEF wan rasterast pirs û daxwazên civakê guhdarî kiriye. Wî diyar kir ku di Hezîrana 2025’an de li navenda federasyonê bi beşdariya berpirsên DEM Partiyê civîneke gel a bi beşdariyeke berfireh hat lidarxistin û di civînê de hat nîqaşkirin ku Banga Aştî û Civaka Demokratîk ji bo kêmneteweyan û Suryaniyan çi wateyê dide.

“BÊ RÛBIRÛBÛNA BI DÎROKÊ RE AŞTIYA MAYÎN DIFFICIL E”

Türker bal kişand ser girîngiya lêkolîna bûyerên berê û rûbirûbûna bi mafên binpêkirî û neheqiyan re. Wî got ku piştgirî didin avakirina Komîsyona Lêkolîna Rastiyan.

Türker got ku di nêzîkî sedsalekê de li Tirkiyeyê, ji bilî polîtîkayên înkarê, gelek sûc û binpêkirin hatine kirin û kêmneteweyên herêmê, bi taybetî civaka Suryanî, ji van pêvajoyan bandoreke giran dîtine.

Wî diyar kir ku Suryanî ne tenê ji ber kuştinên bêkes, lê ji ber polîtîkayên yekîtiyê û zextên aborî jî neçar mane ku koç bikin.

Türker got ku di salên 1940’an de, di serdema Bacê Malî de, gelek kes di nav wan de Suryanî jî derbasî Sûriyeyê bûn. Wî diyar kir ku kesên ku li paş man jî ji ber gef û zextên cuda neçar man ku axa xwe bihêlin.

Türker got ku divê dewlet bi polîtîkayên xwe yên berê yên li dijî Suryaniyan re rû bi rû bibe. Herwiha wî got ku di nav civaka Kurd de jî di demên berê de li dijî Suryaniyan hin neheqî hatine kirin. Lê wî bal kişand ser vê yekê ku ev berpirsiyarî nayê barkirin ser hemû gelê Kurd û divê hemû aliyên dîrokê bêne nîqaşkirin.

Türker got ku avakirina Komîsyona Lêkolîna Rastiyan û rûbirûbûna bi dîrokê re ji bo aştiya mayîn girîng e û wekî federasyonê amade ne ku di komîsyoneke wiha de cih bigirin.

“EM Ê WEKÎ SURYANIYAN ERKA LI SER MILÊ XWE BIKIN”

Türker got ku Sayfo ji bo Suryaniyan ne tenê bûyereke dîrokî ye, lê bûye parçeyek ji nasnameya civakî ya wan. Wî diyar kir ku divê bûyerên serdema Osmaniyan jî bi hemû aliyên wan bên nîqaşkirin.

Türker bal kişand ser girîngiya nîqaşkirina hemû aliyên bûyerên berê û rûbirûbûna bi wan re ji bo avakirina aştiyeke mayîn.

Wî got: “Em wekî Suryaniyan, bi taybetî Banga Aştî û Civaka Demokratîk a Birêz Öcalan, müzakereya wî bi dewletê re û yasaya ku ji Meclîsê derbas bûye piştgirî dikin. Em amade ne ku her tiştê ku li ser milê me dikeve bikin.”